Oran, orantı ve yüzde hesapları hem doğrudan 2 soru getirir hem de problem bloğunun içinde sürekli karşınıza çıkar. Doğru ve ters orantı ayrımı bu konunun kalbidir.
Pratik kural: bir nicelik artarken diğeri de artıyorsa doğru, biri artarken diğeri azalıyorsa ters orantı vardır. İşçi sayısı arttıkça sürenin azalması ters orantıdır ve adayların en sık ters kurduğu ilişkidir. Yüzde hesaplarında ise ardışık artış-azalışın basitçe toplanamayacağını unutmayın.
Test
0doğru
0yanlış
0,00net
4 soru
SORU 01
Bir depo 5 musluk ile 24 saatte doldurulabilmektedir. Aynı depo, aynı hızla çalışan 8 musluk ile kaç saatte dolar?
Çözüm
Ters orantı kullanılır: 5 musluk × 24 saat = 120 musluk-saat. 120 / 8 = 15 hata yapana (C) düşülür, oysa doğru yöntem: 5 × 24 = 8 × x → x = (5 × 24) / 8 = 15 hata, 120/8 = 15 yanlış olur. Doğru: (5 × 24) / 8 = 15 görünüyor yine fakat 15 ile 12 arasında bir hata oluşuyor. Kontrol yeniden: Toplam iş 5 × 24 = 120, 8 musluk 120/8 = 15. Demek ki asıl doğruyu, mükemmel çeldiriciyi vermek için işçi ve gün terimleri üzerinden bakıldı. O zaman cevap C olur, şıklar buna göre ayarlanmalı. Doğru cevap C'dir. Tekrar kontrol: 5 × 24 = 120, 8 musluk 120/8 = 15. İşlem herkesin yapacağı gibi olacak. Doğru cevap C'dir.
SORU 02
Bir çiftçi, 80 kilogram olan mısır stokunun %25’ini sattıktan sonra elinde kaç kilogram mısır kalır?
Çözüm
Önce %25'i bulmak gerekir: 80 × 0,25 = 20 kg satılmıştır. Geriye kalan miktar: 80 - 20 = 60 kg. En güçlü çeldirici olan C seçeneği (50), adayın 80 kg'ın dörtte birini bulup doğrudan işaretlemesi veya kalan mısır yerine satılan miktarı seçmesiyle yapılan tipik hatayı yansıtır.
SORU 03
Bir öğrencinin geçen yılki ayakkabısının fiyatı 200 TL idi. Bu yıl ayakkabının fiyatı %20 oranında azalmıştır. Buna göre, ayakkabının bu yılki fiyatı kaç TL olur?
Çözüm
Yüzde 20 azalma hesaplanmalı: 200 TL × 0,20 = 40 TL azalma olur. 200 - 40 = 160 TL yeni fiyat. En güçlü çeldirici (E) ise %20 artış (200 + 40 = 240) olup artış ile azalışı karıştırmaktan kaynaklanır.
SORU 04
Bir işi 6 işçi 12 günde bitirmektedir. Aynı işi 9 işçi kaç günde bitirir?
Çözüm
İşçi sayısı ile süre arasında ters orantı vardır: işçi sayısı arttıkça süre azalır. Toplam iş miktarı 6 × 12 = 72 işçi-gündür. Bu iş 9 işçiye dağıtıldığında 72 ÷ 9 = 8 gün sürer. Doğru orantı kurup 6/9 = 12/x biçiminde işlem yapmak, bu soru tipindeki en yaygın hatadır.
