Coğrafya testinin 18 sorusunun yaklaşık 8'i ekonomik coğrafyadan gelir. Bu, coğrafyanın en yüklü bölümüdür ve büyük ölçüde eşleştirme bilgisine dayanır.
Ne eşleştiriliyor?
Tarım ürünü ile yetiştiği bölge, maden ile çıkarıldığı il, sanayi kuruluşu ile bulunduğu şehir, enerji santrali ile türü ve konumu. Bunlara ulaşım ve turizm başlıkları da eklenir.
Enerji yükselen değer
Son sınavlarda enerji konusunun ağırlığı artmış durumda. Hidroelektrik, termik, rüzgâr, jeotermal ve güneş santrallerinin hangi bölgelerde yoğunlaştığını ve bunun coğrafi nedenlerini bilmek gerekiyor. Jeotermalin Ege'de, rüzgârın kıyı kuşağında yoğunlaşması tesadüf değil; soru da genelde bu nedeni sorar.
Tablo çıkarmadan çalışmayın
Eşleştirme çeldiricileri çok yaygın olduğundan, ürün-il ve maden-il listelerini tablo hâlinde tekrar etmek yanlış sayısını belirgin biçimde düşürür. Bor, krom, linyit, bakır ve demir gibi sık sorulan madenlerle başlayın.
Test
0doğru
0yanlış
0,00net
10 soru
SORU 01
Aşağıdakilerden hangisi verilen maden ile çıkarıldığı il bakımından yanlış eşleştirilmiştir?
Çözüm
Doğru cevap E seçeneğidir. Kayseri, linyit üretiminde önde gelen bir il değildir; linyit en çok Manisa (Soma), Kütahya (Tavşanlı) ve Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan) gibi illerde yoğun çıkarılır. En güçlü çeldirici olarak C gösterilebilir; Elazığ'da Guleman krom madeni mevcuttur.
SORU 02
Türkiye'de sanayi kuruluşlarının dağılışında aşağıdakilerden hangisinin etkisi, diğerlerine göre daha dolaylıdır?
Çözüm
Doğru cevap E seçeneğidir. Yükselti ve dağlık alan oranı sanayi kuruluşlarının dağılışında etkili olmakla birlikte, doğrudan belirleyici bir unsurdan ziyade ulaşım ve yerleşim olanaklarını etkileyerek dolaylı şekilde rol oynar. En güçlü çeldirici olan C seçeneği (Ulaşım ağı çeşitliliği) ise doğrudan sanayi kuruluşlarının kuruluş yerini etkileyen faktörlerdendir.
SORU 03
Aşağıdaki tarım ürünü-bölge eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Çözüm
Doğru cevap B seçeneğidir. Tütün en çok Ege Bölgesi'nde (özellikle Manisa çevresi) yetiştirilir, Karadeniz ise fındık ile özdeşleşmiştir. En güçlü çeldirici E olabilir, İç Anadolu'da haşhaş tarımı yapılmaktadır.
SORU 04
Türkiye’nin kıyı şehirlerinde, dar ve engebeli alanlarda bazı yüklerin limanlar aracılığıyla taşınması, alternatif yolları etkiler.
Türkiye'de deniz yolu ve karayolu ulaşımı kıyaslandığında, aşağıdaki illerden hangisinde, kısa mesafede yük taşımacılığında deniz yolunun tercih edilmesinde coğrafi koşullar daha etkilidir?
Çözüm
Trabzon, Karadeniz kıyılarında engebeli arazinin sık bulunduğu, karayolunun zor olduğu alanlarda, kısa mesafede yük taşımacılığında deniz yolunun önem kazandığı illerden biridir. İzmir ve Mersin büyük liman kentleridir ancak iç ulaşımı kolaydır. C seçeneği (Muğla) güçlü çeldiricidir; denize kıyısı vardır fakat yük taşımacılığı ağırlıklı olarak deniz yoluyla yapılmaz.
SORU 05
Aşağıdakilerden hangisi verilen tarım ürünü ile yetiştirildiği bölge bakımından doğru bir eşleştirmedir?
Çözüm
Çay, Türkiye'de yalnızca Doğu Karadeniz kıyı şeridinde ticari olarak yetiştirilmektedir. Diğer eşleştirmeler yanlıştır; özellikle B seçeneği (Fındık-Ege), çünkü fındık Karadeniz'de, Ege'de pek yetişmez. A seçeneği de pamuk için güçlü çeldiricidir ancak pamuk Ege ve Güneydoğu Anadolu’da yetişir, Karadeniz’de değil.
SORU 06
Aşağıdaki illerden hangisinde, hem ulaşım hem turizm faaliyetlerinin gelişmesinde kıyı kesiminde yer almasının etkisi daha belirgindir?
Çözüm
Doğru cevap B seçeneğidir. Trabzon, Karadeniz kıyısında yer aldığı için hem liman ulaşımı hem de doğal ve tarihi güzellikleriyle turizm açısından gelişmiştir. En güçlü çeldirici A seçeneği (Kayseri) ise Erciyes nedeniyle önemli bir kış turizmi merkezidir ancak kıyıda değildir, ulaşım ve turizmin birlikte gelişmesinde kıyının etkisi burada yoktur.
SORU 07
Aşağıdakilerden hangisinde verilen tarım ürünü ile yetiştiği bölge eşleştirmesi doğrudur?
Çözüm
Şeker pancarı, İç Anadolu Bölgesi’nde yoğun olarak yetiştirilir. Diğer seçeneklerdeki eşleştirmeler yanlıştır; kayısı Doğu Anadolu (özellikle Malatya) ile özdeşleşirken, turunçgil ve zeytin Akdeniz ve Ege kıyılarında öne çıkar. E seçeneği çeltik için güçlü çeldiricidir; Doğu Anadolu'dan ziyade Marmara ve Karadeniz bölgesinde yetiştirilir.
SORU 08
Türkiye'de jeotermal enerji potansiyelinin en yüksek olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Jeotermal kaynaklar, yer kabuğundaki kırık hatlarının yoğun olduğu alanlarda toplanır. Ege Bölgesi'nde bulunan çöküntü alanları ve fay hatları bu koşulu sağladığı için Denizli, Aydın ve Manisa çevresi ülkenin jeotermal üretiminin büyük bölümünü karşılar. Doğu Anadolu'da da volkanik kökenli kaynaklar bulunur, ancak üretim açısından Ege'nin gerisindedir.
SORU 09
Aşağıdaki enerji santrali-tür ve konum eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Çözüm
Sarayköy, Denizli’de yer alan ve jeotermal enerjiyle çalışan bir santraldir. Diğer seçenekler ise tür-konum açısından hatalıdır; örneğin Afşin-Elbistan termik santralidir ama hidroelektrik değildir. En güçlü çeldirici A seçeneği olup, Afşin-Elbistan'daki termik santral kömür ile çalışır, hidroelektrik değildir.
SORU 10
Türkiye'nin dünya rezervlerinin önemli bir bölümüne sahip olduğu ve üretiminde öne çıktığı maden aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Türkiye, bor rezervleri bakımından dünyada ilk sırada yer alır; Balıkesir, Kütahya ve Eskişehir çevresindeki yataklar üretimin merkezidir. Krom da Türkiye'nin önemli madenlerinden biridir ancak dünya rezervlerindeki payı bor kadar belirleyici değildir. Bu iki maden çeldirici olarak sıkça birlikte kullanılır.
