Beşerî coğrafya 3 soru civarında yer alır ve nüfus ile göç ekseninde döner. Nüfus piramidi yorumlama, nüfusun dağılışını etkileyen faktörler, iç ve dış göçün nedenleri ile sonuçları en sık sorulan başlıklardır.
Nüfus piramidi sorularında piramidin tabanının genişliği doğum oranını, tepesinin genişliği ise ortalama yaşam süresini gösterir. Bu iki okuma soruların çoğunu çözer.
Test
0doğru
0yanlış
0,00net
10 soru
SORU 01
Nüfus piramidi: Orta genişlikte taban, gövde ve tepe kısımlarında belirgin bir daralma; özellikle tabanda 1980'lere göre bir daralma izleniyor.
Aşağıdaki nüfus piramidi özelliklerinden hangisi, Türkiye'nin nüfus yapısı için 2000'li yıllarda yapılan yorumlara en uygundur?
Çözüm
Doğru cevap C'dir. 2000'li yıllarda, Türkiye'de doğurganlık azalmış ve nüfus artış hızı düşmeye başlamıştır. En güçlü çeldirici A seçeneğidir; çünkü 1980 öncesinde doğum oranları yüksekti fakat 2000'lerde hızlı nüfus artışı yerini yavaşlamaya bırakmıştır.
SORU 02
Aşağıdakilerden hangisi, 1980 sonrası Türkiye'de kırsal alanlardan kentlere yönelen iç göçlerin temel sonuçlarından biri değildir?
Çözüm
Doğru cevap D'dir. Büyük şehirlerin nüfus yoğunluğunun azalması beklenen bir sonuç değildir; aksine, göç alan büyük şehirlerde nüfus yoğunluğu artar. C seçeneği (kırsal nüfusun yaş ortalamasının yükselmesi) güçlü bir çeldiricidir; çünkü göç edenler çoğunlukla genç ve çalışma çağındakiler olduğundan kırsalda ihtiyar nüfus oranı yükselir. Ancak bu göçün sonucunda şehirde nüfus azalıyormuş gibi düşünmek yanlıştır.
SORU 03
Aşağıdaki bilgiler, bir ülkedeki nüfus piramidi ile ilgilidir:
- Tabanda daralma başlamıştır.
- Orta yaş grubu oranı artmaktadır.
- Yaşlı nüfus oranında artış gözlenmektedir.
Bu piramitle ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?
Çözüm
Tabanda daralma, doğurganlık oranının düştüğünü ve yaşlı nüfusun arttığını gösterir. Bu bilgiler nüfusun yaş ortalamasının arttığına işaret eder (C). En güçlü çeldirici olan A seçeneği ise, taban genişliğiyle ilgili olup; taban daralıyorsa doğurganlık oranı yüksek değildir.
SORU 04
Bir ülkenin nüfus piramidinde; taban geniş, orta yaş grubu darsa ve piramidin tepe kısmı çok darsa, bu ülkenin aşağıdaki demografik özelliklerinden hangisine sahip olduğu söylenebilir?
Çözüm
Tabanı geniş, genç nüfus fazla ve tepe kısmı dar olan piramitler yüksek nüfus artış hızına işaret eder (C şıkkı). A ve B şıkları, dar tabanlı ya da yaşlı nüfuslu toplumlara ait olur; A şıkkı, çeldirici olarak doğurganlık oranı ile ilgili yanıltıcıdır ancak yanlış bağlama yapılır.
SORU 05
Türkiye'de son yıllarda büyükşehirlerden kıyı turizmi gelişmiş kentlere doğru artan iç göçte aşağıdakilerden hangisi en belirgin etkendir?
Çözüm
Kıyı turizmi gelişmiş kentlere yönelen iç göçün başlıca nedeni, turizm sektörünün yarattığı istihdam imkanlarıdır. Sanayi tesislerinin kapanması (A) göçte etkili olabilir ama kıyı kentlerine yönelimi açıklamaz. Özellikle iyi iklim ve iş olanakları, turizmi cazip kılar.
SORU 06
Bir ilin güncel nüfus piramidi incelendiğinde, piramidin tabanının çok geniş, orta kısmının ise dar olduğu, tepe kısmının ise oldukça ince olduğu fark edilmiştir.
Nüfus piramidi tabanı belirgin şekilde geniş, tepe kısmı ise oldukça dar olan bir ilde, aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılabilir?
Çözüm
Doğru yanıt A seçeneğidir; çok geniş taban doğumların fazla olduğuna işarettir. B, C ve D seçenekleri yanlış çünkü dar tepe yaşlı nüfusun az, nüfus artış hızının ise yüksek olduğunu gösterir. En güçlü çeldirici C'dir: Dar bir tepe düşük nüfus artış hızına işaret etmez, tam tersine yüksek doğum oranına bağlı olarak nüfus hızla artar.
SORU 07
Aşağıda bir bölgeye ilişkin üç özellik verilmiştir:
- Yamaç araziler yaygındır.
- Tarım arazileri küçük ve dağınıktır.
- Yerleşmeler genellikle köy evlerinin birbirinden uzak olduğu şekilde dağılmıştır.
Bu tip yerleşme düzeninin ortaya çıkmasındaki temel coğrafi etken aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Doğru cevap D'dir. Engebeli ve parçalı arazi yapısı, yerleşmelerin dağınık olmasına ve küçük, parçalı tarım alanlarının oluşmasına neden olur. En güçlü çeldirici E seçeneğidir; ancak denize yakınlık yerleşme düzenini değil, ekonomik faaliyet türlerini daha çok etkiler.
SORU 08
Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde yaygın olan toplu ve dağınık yerleşme tipleriyle ilgili olarak aşağıda bazı iller verilmiştir. Buna göre, Trabzon ilinde dağınık kır yerleşmelerinin yaygın olmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Trabzon'da dağınık yerleşme tipinin yaygın olması, Karadeniz Bölgesi'nin genel özelliği olan engebeli ve parçalı arazi yapısından kaynaklanır. En güçlü çeldiricisi D'dir; çünkü geniş tarım alanları toplu yerleşmeyi destekler, ancak Karadeniz’de tarım alanları dardır.
SORU 09
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de kırsal kesimden kentlere yönelik iç göçün başlıca nedenlerinden biri değildir?
Çözüm
Kırsal kesimden göçün temel nedenlerinden biri, köylerde konut ve altyapı imkanlarının gelişmemiş olmasıdır. Seçenek C, tersini iddia ederek doğru yanıt olur. A ve D ise iç göçün başlıca nedenlerindendir.
SORU 10
Aşağıda bir ülkenin nüfus piramidine ilişkin bazı özellikler verilmiştir:
- Tabanda hafif daralma başlamıştır.
- Orta yaş grubu genişlemektedir.
- Ortalama yaşam süresi artmaktadır.
Bu ülke ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
Çözüm
Doğru cevap C seçeneğidir. Tabanda daralma, doğum oranının azalmaya başladığını; orta yaş grubunun genişlemesi ve ortalama yaşam süresinin artması ise toplumun yaşlanma sürecine girdiğini gösterir. B seçeneği güç bir çeldiricidir; ancak belirtilenler çocuk nüfusun azaldığını, yaşlı nüfusun arttığını gösterir.
