Beşerî coğrafya 3 soru civarında yer alır ve nüfus ile göç ekseninde döner. Nüfus piramidi yorumlama, nüfusun dağılışını etkileyen faktörler, iç ve dış göçün nedenleri ile sonuçları en sık sorulan başlıklardır.
Nüfus piramidi sorularında piramidin tabanının genişliği doğum oranını, tepesinin genişliği ise ortalama yaşam süresini gösterir. Bu iki okuma soruların çoğunu çözer.
Test
0doğru
0yanlış
0,00net
10 soru
SORU 01
Bir ülkenin nüfus piramidinde: - 0-14 yaş grubu oranı %29, - 65 yaş üstü oranı %9, - 15-64 yaş grubu oranı %62'dir.
Aşağıdaki verilere bakıldığında, verilen nüfus piramidinde hangisinin görülmesi Türkiye'de nüfusun genç ağırlıklı olduğunu destekler?
Çözüm
0-14 yaş grubunun toplam nüfustaki oranı yüksektir, bu da genç nüfusun fazla olduğunu gösterir. Orta yaş oranı düşük değildir; D seçeneği güçlü bir çeldirici olsa da verilerle desteklenmez. Doğru yanıt genç nüfusun oranının yüksek olmasıdır.
SORU 02
Bir ilin nüfus piramidi incelendiğinde; piramidin alt kesimi geniş, orta kesim hafifçe daralmakta, üst kesim ise belirgin şekilde daralmaktadır. Buna göre, bu illerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi kesin olarak yapılabilir?
Çözüm
Piramidin tabanının geniş olması, doğum oranlarının yüksek ve buna bağlı olarak çocuk ve genç nüfus oranının fazla olduğuna işaret eder. Diğer seçenekler ise piramidin verilmemiş özellikleriyle ilgilidir. En güçlü çeldirici A’dır fakat piramidin üst kısmı dar ise yaşlı nüfus oranı azdır, doğum oranı ise yüksektir.
SORU 03
Aşağıdakilerden hangisi, 1980 sonrası Türkiye'de kırsal alanlardan kentlere yönelen iç göçlerin temel sonuçlarından biri değildir?
Çözüm
Doğru cevap D'dir. Büyük şehirlerin nüfus yoğunluğunun azalması beklenen bir sonuç değildir; aksine, göç alan büyük şehirlerde nüfus yoğunluğu artar. C seçeneği (kırsal nüfusun yaş ortalamasının yükselmesi) güçlü bir çeldiricidir; çünkü göç edenler çoğunlukla genç ve çalışma çağındakiler olduğundan kırsalda ihtiyar nüfus oranı yükselir. Ancak bu göçün sonucunda şehirde nüfus azalıyormuş gibi düşünmek yanlıştır.
SORU 04
Aşağıda bir ülkenin nüfus piramidine ilişkin bazı özellikler verilmiştir:
- Tabanda hafif daralma başlamıştır.
- Orta yaş grubu genişlemektedir.
- Ortalama yaşam süresi artmaktadır.
Bu ülke ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
Çözüm
Doğru cevap C seçeneğidir. Tabanda daralma, doğum oranının azalmaya başladığını; orta yaş grubunun genişlemesi ve ortalama yaşam süresinin artması ise toplumun yaşlanma sürecine girdiğini gösterir. B seçeneği güç bir çeldiricidir; ancak belirtilenler çocuk nüfusun azaldığını, yaşlı nüfusun arttığını gösterir.
SORU 05
Bir ülkenin nüfus piramidinde; taban geniş, orta yaş grubu darsa ve piramidin tepe kısmı çok darsa, bu ülkenin aşağıdaki demografik özelliklerinden hangisine sahip olduğu söylenebilir?
Çözüm
Tabanı geniş, genç nüfus fazla ve tepe kısmı dar olan piramitler yüksek nüfus artış hızına işaret eder (C şıkkı). A ve B şıkları, dar tabanlı ya da yaşlı nüfuslu toplumlara ait olur; A şıkkı, çeldirici olarak doğurganlık oranı ile ilgili yanıltıcıdır ancak yanlış bağlama yapılır.
SORU 06
Bir ilin güncel nüfus piramidi incelendiğinde, piramidin tabanının çok geniş, orta kısmının ise dar olduğu, tepe kısmının ise oldukça ince olduğu fark edilmiştir.
Nüfus piramidi tabanı belirgin şekilde geniş, tepe kısmı ise oldukça dar olan bir ilde, aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılabilir?
Çözüm
Doğru yanıt A seçeneğidir; çok geniş taban doğumların fazla olduğuna işarettir. B, C ve D seçenekleri yanlış çünkü dar tepe yaşlı nüfusun az, nüfus artış hızının ise yüksek olduğunu gösterir. En güçlü çeldirici C'dir: Dar bir tepe düşük nüfus artış hızına işaret etmez, tam tersine yüksek doğum oranına bağlı olarak nüfus hızla artar.
SORU 07
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de kırsal kesimden kentlere yönelik iç göçün başlıca nedenlerinden biri değildir?
Çözüm
Kırsal kesimden göçün temel nedenlerinden biri, köylerde konut ve altyapı imkanlarının gelişmemiş olmasıdır. Seçenek C, tersini iddia ederek doğru yanıt olur. A ve D ise iç göçün başlıca nedenlerindendir.
SORU 08
Aşağıdakilerden hangisi, son yıllarda Türkiye’de Karadeniz’in bazı köylerinden büyük şehirlere gerçekleşen iç göçte en etkili olan sebeplerden biridir?
Çözüm
Doğru yanıt C seçeneğidir; Karadeniz Bölgesi'nde arazi parçalanması ve buna bağlı geçim zorlukları, köyden kente göçü tetiklemektedir. En güçlü çeldirici olan B seçeneğinde ise makineleşme Akdeniz ve İç Anadolu'da tarlaların büyük olmasından dolayı daha etkilidir; Karadeniz’de arazinin parçalı yapısı makineleşmeyi zaten sınırlar.
SORU 09
Türkiye'de aşağıda verilen nüfus piramidi özelliklerinden hangisi, ülkenin genç nüfus oranının yüksek olduğunu gösterir?
Çözüm
Piramidin tabanının geniş, tepesinin dar olması, genç nüfusun fazla, yaşlı nüfusun ise az olduğunu gösterir. En güçlü çeldirici olan A seçeneği ise tersine, yaşlı nüfusun fazla, gençlerin az olduğunu ima eder ki bu Türkiye'nin demografik yapısına uymaz.
SORU 10
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de doğudan batıya gerçekleşen iç göçün en önemli ekonomik nedeni olarak gösterilebilir?
Çözüm
Doğu-batı yönlü iç göçlerde asıl ekonomik itici güç, batı bölgelerinde sanayi ve hizmet sektörlerinin yoğunluğu ile daha fazla iş olanağının sunulmasıdır. A seçeneği çeldiricidir; aslında kırsalda eğitim olanakları batıya göre daha sınırlıdır. En güçlü çeldirici A'dır çünkü birçok aday göçleri yalnız eğitimle ilişkilendirebilir; ancak göçün temel nedeni ekonomik iş olanaklarıdır.
