KPSS Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası Testi 1

Çözüm Jeotermal kaynaklar, yer kabuğundaki kırık hatlarının yoğun olduğu alanlarda toplanır. Ege Bölgesi'nde bulunan çöküntü alanları ve fay hatları bu koşulu sağladığı için Denizli, Aydın ve Manisa çevresi ülkenin jeotermal üretiminin büyük bölümünü karşılar. Doğu Anadolu'da da volkanik kökenli kaynaklar bulunur, ancak üretim açısından Ege'nin gerisindedir.

Çözüm Türkiye, bor rezervleri bakımından dünyada ilk sırada yer alır; Balıkesir, Kütahya ve Eskişehir çevresindeki yataklar üretimin merkezidir. Krom da Türkiye'nin önemli madenlerinden biridir ancak dünya rezervlerindeki payı bor kadar belirleyici değildir. Bu iki maden çeldirici olarak sıkça birlikte kullanılır.

Çözüm Çay bitkisi, yıl boyunca yüksek nem ve düzenli yağış ister; ayrıca asitli toprakları sever ve kireçli topraklarda yetişmez. Doğu Karadeniz kıyıları her mevsim yağışlı iklimi ve asitli toprak yapısıyla bu koşulları karşılar. D seçeneği yanlıştır, bölgede araziler engebelidir ve çay tarımı eğimli yamaçlarda teraslar hâlinde yapılır.

Çözüm Doğru cevap D seçeneğidir. Soma, Manisa’da yer alan ve linyite dayalı büyük bir termik santral ile bilinmektedir; rüzgâr enerjisi santraliyle bilinen bir merkez değildir. En güçlü çeldirici C seçeneği olabilir; Gökçekaya barajı Eskişehir’deki hidroelektrik santrallerinden biridir, eşleştirme doğrudur.

Çözüm Doğru cevap E seçeneğidir. İklim Bursa'nın sanayi gelişiminde belirleyici bir rol oynamazken; ham maddeye yakınlık, ulaşım, iş gücü ve nüfus faktörleri daha etkilidir. En güçlü çeldirici olarak A düşünülebilir, fakat tekstilde pamuk ve otomotivde ara malı taşımacılığı ile ham maddeye ulaşım Bursa'da kolaydır.

Çözüm Doğru cevap B seçeneğidir. Tütün en çok Ege Bölgesi'nde (özellikle Manisa çevresi) yetiştirilir, Karadeniz ise fındık ile özdeşleşmiştir. En güçlü çeldirici E olabilir, İç Anadolu'da haşhaş tarımı yapılmaktadır.

Çözüm Doğru cevap E seçeneğidir. Kayseri, linyit üretiminde önde gelen bir il değildir; linyit en çok Manisa (Soma), Kütahya (Tavşanlı) ve Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan) gibi illerde yoğun çıkarılır. En güçlü çeldirici olarak C gösterilebilir; Elazığ'da Guleman krom madeni mevcuttur.

Çözüm Doğru cevap A seçeneğidir. Kış sporları ve turizmi, özellikle Karasal iklimin egemen olduğu Doğu Anadolu ve İç Anadolu’da yüksek dağlardaki kar birikimi ile gelişmiştir. Kültür turizmi ise tarihî yapılarla ilişkilidir ve iklimle doğrudan bağlantısı yoktur.

Çözüm Doğru cevap E seçeneğidir. Bandırma, Balıkesir’de bir doğalgaz çevrim santrali ile bilinir, rüzgâr enerjisi santraliyle ünlü değildir. A seçeneği güçlü çeldiricidir, Menemen’de doğalgaz santrali bulunmaktadır.

Çözüm Doğru cevap B seçeneğidir. Marmara Bölgesi'nde karayolu, demiryolu ve deniz yolu gibi çeşitli ulaşım imkânları, tekstil ürünlerinin kolayca taşınmasını ve pazarlanmasını sağlar. A seçeneği güçlü çeldiricidir fakat bölgenin ortalama yükseltisi tekstil sanayisi üzerinde etkili değildir.

Çözüm Sarayköy, Denizli’de yer alan ve jeotermal enerjiyle çalışan bir santraldir. Diğer seçenekler ise tür-konum açısından hatalıdır; örneğin Afşin-Elbistan termik santralidir ama hidroelektrik değildir. En güçlü çeldirici A seçeneği olup, Afşin-Elbistan'daki termik santral kömür ile çalışır, hidroelektrik değildir.

Çözüm Çay, Türkiye'de yalnızca Doğu Karadeniz kıyı şeridinde ticari olarak yetiştirilmektedir. Diğer eşleştirmeler yanlıştır; özellikle B seçeneği (Fındık-Ege), çünkü fındık Karadeniz'de, Ege'de pek yetişmez. A seçeneği de pamuk için güçlü çeldiricidir ancak pamuk Ege ve Güneydoğu Anadolu’da yetişir, Karadeniz’de değil.

Çözüm Balıkesir, Türkiye'nin önemli bor yataklarına sahiptir. Diğer illerle eşleştirilen madenler ise o illerde çıkarılmaz; özellikle D seçeneği çeldirici olabilir ancak Giresun’da linyit üretimi yoktur.

Çözüm Yatağan Termik Santrali, Muğla ilinde kömürle çalışan bir termik santraldir. A ve C seçenekleri maden ve il açısından çeldiricidir; örneğin Soma Termik Santrali Manisa’dadır, Kırşehir’de değildir. En güçlü çeldirici A seçeneğidir.

Çözüm Trabzon, Karadeniz kıyılarında engebeli arazinin sık bulunduğu, karayolunun zor olduğu alanlarda, kısa mesafede yük taşımacılığında deniz yolunun önem kazandığı illerden biridir. İzmir ve Mersin büyük liman kentleridir ancak iç ulaşımı kolaydır. C seçeneği (Muğla) güçlü çeldiricidir; denize kıyısı vardır fakat yük taşımacılığı ağırlıklı olarak deniz yoluyla yapılmaz.

Çözüm Şeker pancarı, İç Anadolu Bölgesi’nde yoğun olarak yetiştirilir. Diğer seçeneklerdeki eşleştirmeler yanlıştır; kayısı Doğu Anadolu (özellikle Malatya) ile özdeşleşirken, turunçgil ve zeytin Akdeniz ve Ege kıyılarında öne çıkar. E seçeneği çeltik için güçlü çeldiricidir; Doğu Anadolu'dan ziyade Marmara ve Karadeniz bölgesinde yetiştirilir.

Çözüm Doğru cevap D seçeneğidir çünkü Antep fıstığı Türkiye'de en çok Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, özellikle de Şanlıurfa ve Gaziantep illerinde yetiştirilir. Marmara Bölgesi ise Antep fıstığı üretiminde öne çıkan bir bölge değildir. En güçlü çeldirici olan B seçeneği, pamuğun Ege'de de yetiştiği düşünülerek karıştırılabilir; ancak pamuğun Güneydoğu Anadolu'da GAP projesiyle birlikte üretimi büyük ölçüde artmıştır.

Çözüm Doğru cevap E seçeneğidir. Yükselti ve dağlık alan oranı sanayi kuruluşlarının dağılışında etkili olmakla birlikte, doğrudan belirleyici bir unsurdan ziyade ulaşım ve yerleşim olanaklarını etkileyerek dolaylı şekilde rol oynar. En güçlü çeldirici olan C seçeneği (Ulaşım ağı çeşitliliği) ise doğrudan sanayi kuruluşlarının kuruluş yerini etkileyen faktörlerdendir.

Çözüm Doğru cevap B seçeneğidir. Trabzon, Karadeniz kıyısında yer aldığı için hem liman ulaşımı hem de doğal ve tarihi güzellikleriyle turizm açısından gelişmiştir. En güçlü çeldirici A seçeneği (Kayseri) ise Erciyes nedeniyle önemli bir kış turizmi merkezidir ancak kıyıda değildir, ulaşım ve turizmin birlikte gelişmesinde kıyının etkisi burada yoktur.

Çözüm Doğru cevap E seçeneğidir. Linyit, özellikle Manisa (Soma), Kütahya, Muğla ve Afşin-Elbistan gibi alanlarda çıkarılırken, Çanakkale linyit bakımından öne çıkan bir il değildir. Çeldirici olarak B seçeneği güçlüdür çünkü krom Madenciliği Türkiye'nin birkaç ilinde de yapılır; ancak Elazığ'da yoğun şekilde çıkarılır.