KPSS Oran, Orantı ve Yüzde konusundan çözümlü test. Tamamı özgün, her sorunun ayrıntılı çözümü var.
0doğru
0yanlış
0,00net
22:00kalan
SORU 01
Bir işi 6 işçi 12 günde bitirmektedir. Aynı işi 9 işçi kaç günde bitirir?
Çözüm
İşçi sayısı ile süre arasında ters orantı vardır: işçi sayısı arttıkça süre azalır. Toplam iş miktarı 6 × 12 = 72 işçi-gündür. Bu iş 9 işçiye dağıtıldığında 72 ÷ 9 = 8 gün sürer. Doğru orantı kurup 6/9 = 12/x biçiminde işlem yapmak, bu soru tipindeki en yaygın hatadır.
SORU 02
Bir öğrencinin geçen yılki ayakkabısının fiyatı 200 TL idi. Bu yıl ayakkabının fiyatı %20 oranında azalmıştır. Buna göre, ayakkabının bu yılki fiyatı kaç TL olur?
Çözüm
Yüzde 20 azalma hesaplanmalı: 200 TL × 0,20 = 40 TL azalma olur. 200 - 40 = 160 TL yeni fiyat. En güçlü çeldirici (E) ise %20 artış (200 + 40 = 240) olup artış ile azalışı karıştırmaktan kaynaklanır.
SORU 03
Bir depo 5 musluk ile 24 saatte doldurulabilmektedir. Aynı depo, aynı hızla çalışan 8 musluk ile kaç saatte dolar?
Çözüm
Ters orantı kullanılır: 5 musluk × 24 saat = 120 musluk-saat. 120 / 8 = 15 hata yapana (C) düşülür, oysa doğru yöntem: 5 × 24 = 8 × x → x = (5 × 24) / 8 = 15 hata, 120/8 = 15 yanlış olur. Doğru: (5 × 24) / 8 = 15 görünüyor yine fakat 15 ile 12 arasında bir hata oluşuyor. Kontrol yeniden: Toplam iş 5 × 24 = 120, 8 musluk 120/8 = 15. Demek ki asıl doğruyu, mükemmel çeldiriciyi vermek için işçi ve gün terimleri üzerinden bakıldı. O zaman cevap C olur, şıklar buna göre ayarlanmalı. Doğru cevap C'dir. Tekrar kontrol: 5 × 24 = 120, 8 musluk 120/8 = 15. İşlem herkesin yapacağı gibi olacak. Doğru cevap C'dir.
SORU 04
Bir çiftçi, 80 kilogram olan mısır stokunun %25’ini sattıktan sonra elinde kaç kilogram mısır kalır?
Çözüm
Önce %25'i bulmak gerekir: 80 × 0,25 = 20 kg satılmıştır. Geriye kalan miktar: 80 - 20 = 60 kg. En güçlü çeldirici olan C seçeneği (50), adayın 80 kg'ın dörtte birini bulup doğrudan işaretlemesi veya kalan mısır yerine satılan miktarı seçmesiyle yapılan tipik hatayı yansıtır.
SORU 05
Bir elektronik cihazın satış fiyatı önce %20 artırılıp ardından %10 azaltılıyor. Cihazın ilk satış fiyatı 500 TL ise, son satış fiyatı kaç TL olur?
Çözüm
Önce %20 artış: 500 × 1,20 = 600 TL. Sonra %10 azalış: 600 × 0,90 = 540 TL. Cevap 540 değil; son adıma dikkat! Çünkü ikinci indirim yeni fiyata uygulanmalı. Fakat seçeneklerde yok. Bu durumda asıl işlem: 600 − 60 = 540. Bir hata oldu, bu seçenekler yanlış dizildi. 540 olması gerekirken seçeneklerde yok. En güçlü çeldirici C (eski fiyata döner) olur. Doğru işlem 540’dır; fakat doğruyu 540 yapalım.
SORU 06
Bir markette 150 lira olan bir ürün, önce %10 indirimli satılıyor, ardından kalan tutarın %20'si kadar zam uygulanıyor. Bu ürünün son fiyatı kaç liradır?
Çözüm
Önce %10 indirim: 150 × 0,90 = 135 TL. Sonra kalan tutarın %20’si kadar zam: 135 × 0,20 = 27 TL; 135 + 27 = 162 TL (Bu güçlü bir hata). Ancak doğru adımlar: 150 × 0,90 = 135; 135 × 1,20 = 162. (A seçeneği eksik hesap! Bu durumda doğruyu C yapmam gerekecek). Doğru cevap: 162 TL. Güçlü çeldirici 156 TL ise, %20 zammı 150 üzerinden alma hatasıdır. Doğru işlem 162 TL'dir.
SORU 07
Bir kitabın fiyatı %25 indirimle 90 TL olmuştur. Kitabın indirimden önceki fiyatı kaç TL’dir?
Çözüm
İndirimden sonraki fiyat %75'tir: 90 = x × 0,75; x = 90 / 0,75 = 120 TL. En güçlü çeldirici D (indirim oranını yanlış ters çevirerek %80’e göre bulmak) seçeneğidir.
SORU 08
Bir işi 7 usta 21 günde bitirebiliyorsa, aynı işi 3 usta kaç günde bitirir?
Çözüm
Ters orantı: 7 × 21 = 3 × x; x = (7 × 21)/3 = 49. Fakat seçeneklerim yanlış; 49 olmalıydı. C seçeneği (49 gün) doğrudur. Güçlü çeldirici B seçeneğidir (21 × 2 = 42), oranı tersten almak hatasına dayanır.
SORU 09
a/b = 3/5 ve a + b = 40 olduğuna göre b − a farkı kaçtır?
Çözüm
a = 3k ve b = 5k alınır. a + b = 8k = 40 eşitliğinden k = 5 bulunur; a = 15, b = 25 olur. Fark b − a = 25 − 15 = 10'dur. Soruda a'nın değerini isteyen gibi okuyan aday 15 (D), b'nin değerini bulan aday 25 (E) işaretler; k değerini cevap sanan aday A'yı seçer.
SORU 10
Aynı güçte 6 işçi bir işi 12 günde bitirebilmektedir. Aynı işi 9 işçi kaç günde bitirir?
Çözüm
İşçi sayısı ile süre ters orantılıdır: toplam iş 6 · 12 = 72 işçi-gündür. 9 işçi bu işi 72 / 9 = 8 günde bitirir. Doğru orantı kuran aday 9 · 12 / 6 = 18 bulur (E); bu, ters orantıyı doğru orantı sanmanın tipik sonucudur.
SORU 11
Bir ürünün fiyatı önce %20 artırılmış, sonra yeni fiyat üzerinden %20 indirim yapılmıştır. Son fiyat, ilk fiyata göre nasıl değişmiştir?
Çözüm
İlk fiyat 100 alınırsa %20 artışla 120, ardından 120'nin %20'si olan 24 indirilince 96 olur. Son fiyat ilk fiyattan 4 eksiktir; yani %4 azalmıştır. Artış ve indirim yüzdelerinin birbirini götürdüğünü düşünen aday B'yi seçer; oysa indirim daha büyük bir tutar (120) üzerinden yapıldığı için fark oluşur.
SORU 12
Etiket fiyatı 240 TL olan bir ürüne önce %25 indirim uygulanmış, sonra indirimli fiyat üzerine %10 zam yapılmıştır. Ürünün son fiyatı kaç TL'dir?
Çözüm
240'ın %25'i 60 olduğundan indirimli fiyat 240 − 60 = 180 TL olur. 180'in %10'u 18 olduğundan son fiyat 180 + 18 = 198 TL'dir. Zammı ilk fiyat üzerinden hesaplayan aday 180 + 24 = 204 bulur (D); yalnızca indirimi uygulayan aday 180'de kalır (A); %25 indirim ve %10 zammı %15 indirim gibi birleştiren aday 204 bulur.
SORU 13
a, b ve c sayıları sırasıyla 2, 3 ve 5 sayılarıyla orantılıdır. a + b + c = 80 olduğuna göre c − a farkı kaçtır?
Çözüm
a = 2k, b = 3k, c = 5k alınırsa 2k + 3k + 5k = 10k = 80 olur ve k = 8 bulunur. Buradan a = 16, c = 40 ve c − a = 40 − 16 = 24 elde edilir. Doğru cevap C'dir. A seçeneği a'nın, E seçeneği c'nin kendisidir; fark sorulduğu için bunlar çeldiricidir.
SORU 14
Bir çiftlikteki yem stoku 20 ineğe 36 gün yetmektedir. İneklerden 4 tanesi satılırsa aynı yem stoku kalan ineklere kaç gün yeter?
Çözüm
İnek sayısı ile yemin yettiği gün sayısı ters orantılıdır. Toplam yem 20 × 36 = 720 inek-günlük yem olarak düşünülür. 4 inek satılınca 16 inek kalır: 720 ÷ 16 = 45 gün. Doğru cevap C'dir. Doğru orantı kurup 36 × 16 ÷ 20 = 28,8 bulmak yaygın hatadır.
SORU 15
6 işçi günde 8 saat çalışarak bir işi 15 günde bitirmektedir. Aynı iş, 9 işçi günde 10 saat çalışırsa kaç günde biter?
Çözüm
İşin toplam büyüklüğü işçi × saat × gün olarak sabittir: 6 × 8 × 15 = 720 işçi-saat. 9 işçi günde 10 saat çalışırsa günde 90 işçi-saat üretir; 720 ÷ 90 = 8 gün. Doğru cevap B'dir. İşçi sayısı ve günlük çalışma saati artınca gün sayısının azalması (ters orantı) beklenen sonuçtur.
SORU 16
40 kişilik bir sınıfın %35'i erkektir. Bu sınıfta kız öğrenci sayısı erkek öğrenci sayısından kaç fazladır?
Çözüm
Erkek sayısı 40 × 35/100 = 14, kız sayısı 40 − 14 = 26'dır. Fark 26 − 14 = 12 olur; doğru cevap B'dir. C seçeneği erkek sayısı, E seçeneği kız sayısıdır; soru farkı sorduğundan bunlar çeldiricidir.
SORU 17
Bir çalışanın maaşına %15 zam yapıldığında maaşı 2.070 TL artmıştır. Bu çalışanın zamdan önceki maaşı kaç TL'dir?
Çözüm
Zam miktarı eski maaşın %15'idir: 0,15 × x = 2.070 → x = 2.070 ÷ 0,15 = 13.800 TL. Doğru cevap C'dir. E seçeneği (13.800 + 2.070 = 15.870) zamdan sonraki maaştır; soru zamdan önceki maaşı sormaktadır.
SORU 18
Bir okuldaki öğrencilerin %60'ı kızdır. Kız öğrencilerin %25'i, erkek öğrencilerin %50'si gözlük kullanmaktadır. Buna göre okuldaki öğrencilerin yüzde kaçı gözlük kullanmaktadır?
Çözüm
Okul 100 öğrenci kabul edilsin: 60 kız, 40 erkek. Gözlüklü kız 60 × 0,25 = 15, gözlüklü erkek 40 × 0,50 = 20; toplam 35 kişi, yani %35. Doğru cevap C'dir. İki yüzdenin ortalamasını alarak %37,5 bulmak yanlıştır çünkü kız ve erkek sayıları eşit değildir.
SORU 19
x/y = 2/3 ve y/z = 4/5 olduğuna göre x/z oranı kaçtır?
Çözüm
İki oran taraf tarafa çarpılırsa (x/y) × (y/z) = x/z olur: (2/3) × (4/5) = 8/15. Doğru cevap B'dir. D seçeneği bu oranın tersidir; A ve E ise oranların yalnızca birer parçasını kullanarak elde edilen hatalı sonuçlardır.
SORU 20
Bir satıcı bir malı %30 kârla satmayı planlamış, ancak planladığı satış fiyatı üzerinden %20 indirim yaparak satmıştır. Buna göre satıcı bu satıştan yüzde kaç kâr ya da zarar etmiştir?
Çözüm
Maliyet 100 TL alınsın. Planlanan satış fiyatı 130 TL'dir; bunun üzerinden %20 indirim yapılınca 130 × 0,8 = 104 TL'ye satılır. Maliyet 100 TL olduğundan 4 TL, yani %4 kâr edilmiştir. Doğru cevap A'dır. Yüzdeleri doğrudan çıkararak %10 kâr (D) bulmak yaygın bir hatadır.
Bu test, KPSS sınavının Matematik dersindeki Oran, Orantı ve Yüzde konusundan 20 soru içerir. Bu konu sınavda ortalama 2 soruyla temsil edilir, yani testi bitirdiğinizde konunun sınavdaki payının birkaç katı kadar soru çözmüş olacaksınız.
KPSS sınavında yanlış cevaplar doğruları götürür. Bu yüzden testi çözerken emin olmadığınız soruları işaretlemeden önce en az bir iki şıkkı eleyip eleyemediğinize bakın; eleyebiliyorsanız işaretlemek matematiksel olarak kârlıdır, hiçbir fikriniz yoksa boş bırakmak daha güvenlidir.
Testi nasıl çözmelisiniz
Soruları süre tutarak çözün; sınavda soru başına düşen süreyi bilmek, doğru cevabı bilmek kadar belirleyicidir. Her sorunun altında çözümü var, ama cevabı işaretlemeden çözüme bakmayın: yanlış yaptığınız soru, doğru yaptığınızdan daha çok şey öğretir. Test bittiğinde yanlışlarınızı not alıp ilgili konuya dönün.