ALES Sayılar ve İşlemler konusundan çözümlü test. Tamamı özgün, her sorunun ayrıntılı çözümü var.
0doğru
0yanlış
0,00net
22:00kalan
SORU 01
x + y = 7 ve x · y = 10 olduğuna göre x² + y² kaçtır?
Çözüm
(x + y)² = x² + 2xy + y² özdeşliğinden x² + y² = (x + y)² − 2xy yazılır. Değerler yerleştirilince 49 − 20 = 29 bulunur; doğru cevap E'dir. 19 (A) sonucu 2xy yerine 3xy çıkarmaktan, 27 (D) ise 49 − 2 · 11 gibi çarpımı yanlış almaktan kaynaklanır; x ve y'nin 2 ile 5 olduğu görülerek 4 + 25 = 29 ile de doğrulanır.
SORU 02
a − b = 3 ve a² − b² = 27 olduğuna göre a + b kaçtır?
Çözüm
a² − b² = (a − b)(a + b) özdeşliği kullanılır: 27 = 3 · (a + b) olduğundan a + b = 9 bulunur; doğru cevap D'dir. 6 (A) sonucu a ve b'yi 27'nin karekökü civarında tahmin etmekten, 12 (E) ise a² − b² = (a − b)² + ... gibi yanlış bir özdeşlik kurmaktan kaynaklanır. a = 6, b = 3 değerleri her iki koşulu da sağlar.
SORU 03
x ≠ 3 için (x² − 9) / (x² − 6x + 9) ifadesinin en sade biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Pay iki kare farkıdır: x² − 9 = (x − 3)(x + 3). Payda tam karedir: x² − 6x + 9 = (x − 3)². Ortak (x − 3) çarpanı sadeleşince (x + 3) / (x − 3) kalır; doğru cevap B'dir. A seçeneği paydadaki (x − 3)² çarpanını hiç sadeleştirmemekten, C ise bu çarpanın iki katını da sadeleştirmekten kaynaklanır.
SORU 04
2026² − 2025² işleminin sonucu kaçtır?
Çözüm
İki kare farkı özdeşliğiyle 2026² − 2025² = (2026 − 2025)(2026 + 2025) = 1 · 4051 = 4051 bulunur; doğru cevap E'dir. 1 (A) sonucu farkı tabanların farkı sanmaktan, 4050 (D) ise 2 · 2025 çarpımını yapıp +1 terimini unutmaktan kaynaklanır.
SORU 05
Rakamları birbirinden farklı üç basamaklı en büyük çift sayı ile rakamları birbirinden farklı üç basamaklı en küçük tek sayının toplamı kaçtır?
Çözüm
Rakamları farklı en büyük üç basamaklı çift sayı 986'dır (988'de rakam tekrarı vardır). Rakamları farklı en küçük üç basamaklı tek sayı 103'tür (101'de 1 tekrar eder). Toplam 986 + 103 = 1089 olur; doğru cevap B'dir. 1087 (A) sonucu 101'i, 1099 (D) ise 998'i kabul etmekten, yani rakamların farklı olması koşulunu gözden kaçırmaktan kaynaklanır.
SORU 06
İki basamaklı bir sayının rakamlarının yerleri değiştirildiğinde sayı 36 azalmaktadır. Rakamları toplamı 12 olduğuna göre bu sayı kaçtır?
Çözüm
Sayı ab ise (10a + b) − (10b + a) = 9(a − b) = 36, yani a − b = 4 olur. a + b = 12 ile birlikte çözülünce a = 8 ve b = 4 bulunur; sayı 84'tür ve 84 − 48 = 36'dır; doğru cevap C'dir. 48 (A) sayının kendisini değil ters çevrilmişini vermektir; 75'in rakamları toplamı 12 olsa da yer değiştirince sayı 18 azalır.
SORU 07
Ardışık beş çift sayının toplamı 170 olduğuna göre bu sayıların en küçüğü kaçtır?
Çözüm
Ardışık beş çift sayı n, n + 2, n + 4, n + 6, n + 8 biçiminde yazılır; toplam 5n + 20 = 170 olur. Buradan n = 30 bulunur; sayılar 30, 32, 34, 36, 38'dir ve doğru cevap A'dır. 34 (C) toplamın beşe bölümüyle elde edilen ortadaki sayıdır, en küçük değil; 32 (B) ise sayıları ardışık tam sayı sanarak n + 1, n + 2 ... biçiminde kurmaktan kaynaklanır.
SORU 08
a, b ve c pozitif sayılar; a · b = 24, b · c = 36 ve a · c = 54 olduğuna göre a + b + c toplamı kaçtır?
Çözüm
Üç eşitlik çarpılırsa (abc)² = 24 · 36 · 54 = 46656 ve abc = 216 bulunur (sayılar pozitif). Her eşitlik abc'ye bölünerek c = 216 ÷ 24 = 9, a = 216 ÷ 36 = 6, b = 216 ÷ 54 = 4 elde edilir. Toplam 6 + 4 + 9 = 19'dur; doğru cevap D'dir. 18 (C) sonucu abc'yi 46656'nın karekökü yerine küp kökü gibi almaktan, 21 (E) ise b ve c'yi yer değiştirmekten (a = 6, b = 9, c = 6 gibi kontrolsüz bir çözümden) kaynaklanır.
SORU 09
Üç basamaklı 4ab sayısı, iki basamaklı ab sayısının 9 katından 8 fazladır. Buna göre a + b toplamı kaçtır?
Çözüm
4ab = 400 + ab biçiminde yazılır. Koşula göre 400 + ab = 9 · ab + 8, yani 8 · ab = 392 ve ab = 49 bulunur. a + b = 4 + 9 = 13'tür; doğru cevap E'dir. Gerçekten 9 · 49 + 8 = 449'dur. 12 (D) sonucu ab = 48 gibi bir yuvarlama hatasından, 9 (B) ise 400 yerine 40 yazıp 40 + ab = 9ab + 8'den ab = 4 gibi anlamsız bir sonuç üzerinden gitmekten kaynaklanır.
SORU 10
7 ile bölündüğünde 3, 11 ile bölündüğünde 5 kalanını veren üç basamaklı en küçük doğal sayı kaçtır?
Çözüm
11 ile bölümünden 5 kalan sayılar 5, 16, 27, 38, ... biçimindedir; bunlardan 7 ile bölümünde 3 kalan ilk sayı 38'dir (38 = 5·7 + 3). Her iki koşulu sağlayan sayılar 38 + 77k biçimindedir: 38, 115, 192, ... Üç basamaklı en küçüğü 115'tir; doğru cevap B'dir. 192 (D) ikinci üç basamaklı çözümdür, en küçüğü değildir; 108 (A) ise 7'ye bölümünde 3 kalan verse de 11'e bölümünde 9 kalan verir.
SORU 11
a ve b pozitif tam sayılar olmak üzere 3a + 5b = 60 eşitliğini sağlayan kaç (a, b) sıralı ikilisi vardır?
Çözüm
3a = 60 − 5b olduğundan 60 − 5b, 3'ün katı olmalıdır; 60 zaten 3'ün katı olduğu için 5b ve dolayısıyla b, 3'ün katı olmalıdır. b = 3, 6, 9 için a = 15, 10, 5 bulunur; b = 12 ise a = 0 verir ve pozitif değildir. Böylece 3 ikili vardır; doğru cevap A'dır. 4 (B) sonucu (0, 12) ya da (20, 0) çiftlerinden birini saymaktan, 5 (C) ise her ikisini de saymaktan kaynaklanır.
SORU 12
A = 2⁴ · 3² · 5 sayısının tek pozitif tam sayı bölenlerinin sayısı kaçtır?
Çözüm
Tek bölenler 2 çarpanı içermez; yalnızca 3² · 5 kısmının bölenleridir. Bölen sayısı (2 + 1)(1 + 1) = 6'dır: 1, 3, 5, 9, 15, 45; doğru cevap C'dir. 30 (E) sayının tüm pozitif bölenlerinin sayısıdır (5 · 3 · 2); 4 (B) sonucu 3² için üssü artırmadan 2 · 2 çarpımı yapmaktan kaynaklanır.
SORU 13
6 ile ve 15 ile bölündüğünde 4 kalanını veren üç basamaklı en büyük doğal sayı kaçtır?
Çözüm
Her iki bölmede de kalan 4 ise sayı 4 çıkarıldığında hem 6'ya hem 15'e, yani EKOK(6, 15) = 30'a tam bölünür. Sayı 30k + 4 biçimindedir; 30k + 4 ≤ 999 için k en çok 33 olur ve sayı 30 · 33 + 4 = 994 bulunur; doğru cevap D'dir. 964 (A) k = 32 almaktır, en büyük değildir; 998 (E) ise 6'ya bölümünde 2 kalan verir. 984 (B) ve 988 (C) 30'un katından 4 fazla değildir.
SORU 14
n! sayısı 2⁸ ile kalansız bölünebildiğine göre n en az kaçtır?
Çözüm
n! içindeki 2 çarpanı sayısı n ÷ 2, n ÷ 4, n ÷ 8, ... bölümlerinin tam kısımlarının toplamıdır. 9! için 4 + 2 + 1 = 7 çarpan, 10! için 5 + 2 + 1 = 8 çarpan vardır. 2⁸ ile bölünebilen ilk faktöriyel 10! olur; doğru cevap E'dir. 8 (C) sonucu 2⁸ görüp n = 8 sanmaktır; oysa 8! yalnızca 4 + 2 + 1 = 7 adet 2 çarpanı içerir.
Çözüm
Payda, eşleniği (√5 + √3) ile çarpılıp rasyonel yapılır: payda 5 − 3 = 2, pay (√5 + √3)² = 5 + 2√15 + 3 = 8 + 2√15 olur. Kesir (8 + 2√15) / 2 = 4 + √15'tir; doğru cevap C'dir. 8 + 2√15 (D) payı 2'ye bölmeyi unutmaktır; 4 + 2√15 (E) ise payın yalnızca ilk terimini 2'ye bölmekten kaynaklanır.
SORU 16
a = 7/12, b = 5/8 ve c = 11/18 sayılarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Paydalar 72'de eşitlenir: a = 42/72, b = 45/72, c = 44/72. Paylar karşılaştırılınca 42 < 44 < 45, yani a < c < b bulunur; doğru cevap E'dir. Ondalık karşılıklar da bunu doğrular: 0,583 < 0,611 < 0,625. B seçeneği paydası büyük olanı küçük sanmaktan kaynaklanır.
Çözüm
Her kesrin paydası eşleniğiyle rasyonel yapılır: 1/(√2 + 1) = √2 − 1, 1/(√3 + √2) = √3 − √2, 1/(2 + √3) = 2 − √3. Toplamda ara terimler sadeleşir: (√2 − 1) + (√3 − √2) + (2 − √3) = −1 + 2 = 1; doğru cevap A'dır. √3 (B) ya da 2 + √3 (D) sonuçları, eşlenik çarpımında işaretleri ters alıp terimlerin sadeleşmesini bozmaktan kaynaklanır.
SORU 18
4^x = 9 olduğuna göre 2^(x+1) kaçtır?
Çözüm
4^x = (2²)^x = (2^x)² = 9 olduğundan 2^x = 3 bulunur (2^x pozitiftir). İstenen 2^(x+1) = 2 · 2^x = 2 · 3 = 6'dır; doğru cevap D'dir. 3 (A) sonucu 2^x değerini vermekle yetinmektir; 12 (E) ise 2^(x+1) ifadesini 4 · 2^x gibi almaktan kaynaklanır.
SORU 19
0,000036 sayısı 3,6 · 10^n biçiminde yazıldığında n kaçtır?
Çözüm
0,000036 sayısında virgül, 3,6 elde edilecek biçimde 5 basamak sağa kaydırılır; sayı küçüldüğü için üs negatiftir: 0,000036 = 3,6 · 10^(−5). Dolayısıyla n = −5'tir; doğru cevap B'dir. −4 (C) sonucu virgülden sonraki sıfırları sayıp (4 sıfır) 3'ün bulunduğu basamağı eklemeyi unutmaktan, −6 (A) ise 3,6 sayısındaki 6'nın basamağını da saymaktan kaynaklanır.
Çözüm
Kritik noktalar 3 ve −1'dir. x ≥ 3 için (x − 3) + (x + 1) = 2x − 2 = 6, x = 4 (uygun). −1 ≤ x < 3 için (3 − x) + (x + 1) = 4 ≠ 6, çözüm yok. x < −1 için (3 − x) + (−x − 1) = 2 − 2x = 6, x = −2 (uygun). Köklerin çarpımı 4 · (−2) = −8'dir; doğru cevap C'dir. −12 (B) sonucu ikinci kökü −3 gibi kritik noktadan almaktan, −2 (E) ise köklerin toplamını (4 − 2 = 2) işaretli biçimde çarpım sanmaktan kaynaklanır.
Bu test, ALES sınavının Sayısal Bölüm dersindeki Sayılar ve İşlemler konusundan 20 soru içerir. Bu konu sınavda ortalama 12 soruyla temsil edilir, yani testi bitirdiğinizde konunun sınavdaki payının birkaç katı kadar soru çözmüş olacaksınız.
ALES sınavında yanlış cevaplar doğruları götürür. Bu yüzden testi çözerken emin olmadığınız soruları işaretlemeden önce en az bir iki şıkkı eleyip eleyemediğinize bakın; eleyebiliyorsanız işaretlemek matematiksel olarak kârlıdır, hiçbir fikriniz yoksa boş bırakmak daha güvenlidir.
Testi nasıl çözmelisiniz
Soruları süre tutarak çözün; sınavda soru başına düşen süreyi bilmek, doğru cevabı bilmek kadar belirleyicidir. Her sorunun altında çözümü var, ama cevabı işaretlemeden çözüme bakmayın: yanlış yaptığınız soru, doğru yaptığınızdan daha çok şey öğretir. Test bittiğinde yanlışlarınızı not alıp ilgili konuya dönün.