Çözüm
Her kesrin paydası eşleniğiyle rasyonel yapılır: 1/(√2 + 1) = √2 − 1, 1/(√3 + √2) = √3 − √2, 1/(2 + √3) = 2 − √3. Toplamda ara terimler sadeleşir: (√2 − 1) + (√3 − √2) + (2 − √3) = −1 + 2 = 1; doğru cevap A'dır. √3 (B) ya da 2 + √3 (D) sonuçları, eşlenik çarpımında işaretleri ters alıp terimlerin sadeleşmesini bozmaktan kaynaklanır.
SORU 02 · Sayılar ve İşlemler
4^x = 9 olduğuna göre 2^(x+1) kaçtır?
Çözüm
4^x = (2²)^x = (2^x)² = 9 olduğundan 2^x = 3 bulunur (2^x pozitiftir). İstenen 2^(x+1) = 2 · 2^x = 2 · 3 = 6'dır; doğru cevap D'dir. 3 (A) sonucu 2^x değerini vermekle yetinmektir; 12 (E) ise 2^(x+1) ifadesini 4 · 2^x gibi almaktan kaynaklanır.
SORU 03 · Sayılar ve İşlemler
0,000036 sayısı 3,6 · 10^n biçiminde yazıldığında n kaçtır?
Çözüm
0,000036 sayısında virgül, 3,6 elde edilecek biçimde 5 basamak sağa kaydırılır; sayı küçüldüğü için üs negatiftir: 0,000036 = 3,6 · 10^(−5). Dolayısıyla n = −5'tir; doğru cevap B'dir. −4 (C) sonucu virgülden sonraki sıfırları sayıp (4 sıfır) 3'ün bulunduğu basamağı eklemeyi unutmaktan, −6 (A) ise 3,6 sayısındaki 6'nın basamağını da saymaktan kaynaklanır.
Çözüm
Kritik noktalar 3 ve −1'dir. x ≥ 3 için (x − 3) + (x + 1) = 2x − 2 = 6, x = 4 (uygun). −1 ≤ x < 3 için (3 − x) + (x + 1) = 4 ≠ 6, çözüm yok. x < −1 için (3 − x) + (−x − 1) = 2 − 2x = 6, x = −2 (uygun). Köklerin çarpımı 4 · (−2) = −8'dir; doğru cevap C'dir. −12 (B) sonucu ikinci kökü −3 gibi kritik noktadan almaktan, −2 (E) ise köklerin toplamını (4 − 2 = 2) işaretli biçimde çarpım sanmaktan kaynaklanır.
SORU 05 · Sayılar ve İşlemler
−2 < x < 3 ve 1 < y < 4 olduğuna göre x − 2y ifadesinin alabileceği en küçük tam sayı değeri kaçtır?
Çözüm
1 < y < 4 ise −8 < −2y < −2 olur. Bu, −2 < x < 3 ile taraf tarafa toplanırsa −10 < x − 2y < 1 bulunur. Aralık açık olduğundan −10 alınamaz; en küçük tam sayı değeri −9'dur; doğru cevap B'dir. −10 (A) sonucu uç değerlerin açık aralıkta alınamayacağını gözden kaçırmaktan, −6 (E) ise y'nin üst sınırını 4 yerine 2 gibi kullanmaktan kaynaklanır.
Çözüm
x² = |x|² olduğundan denklem |x|² − 5|x| + 6 = 0, yani (|x| − 2)(|x| − 3) = 0 biçiminde çarpanlara ayrılır. |x| = 2 ya da |x| = 3 olduğundan kökler −3, −2, 2 ve 3'tür. Çarpımları (−3)(−2)(2)(3) = 36'dır; doğru cevap D'dir. 0 (A) köklerin toplamıdır, çarpımı değil; 6 (B) ise yalnızca pozitif kökleri (2 ve 3) çarpmaktan kaynaklanır.
Çözüm
Her iki taraf 12 ile çarpılır: 4(x − 1) − 3(x + 2) = 12. Parantezler açılınca 4x − 4 − 3x − 6 = 12, yani x − 10 = 12 ve x = 22 bulunur; doğru cevap E'dir. Kontrol: 21/3 − 24/4 = 7 − 6 = 1. 10 (A) sonucu, −3(x + 2) açılımında işaret hatası yapıp 4x − 4 − 3x + 6 = 12 yazmaktan kaynaklanır.
SORU 08 · Sayılar ve İşlemler
a < 0 < b ve |a| > |b| olduğuna göre |a − b| − |a| + |b| ifadesinin eşiti aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
a negatif, b pozitif olduğundan a − b negatiftir ve |a − b| = b − a olur. |a| = −a ve |b| = b yazılır. İfade (b − a) − (−a) + b = b − a + a + b = 2b biçimine gelir; doğru cevap C'dir. Verilen |a| > |b| koşulu burada işaretleri etkilemez, dikkat dağıtmak içindir. b − a (D) sonucu yalnızca |a − b| değerini alıp kalan terimleri ihmal etmekten, 0 (E) ise |a| ile |b|'nin birbirini götürdüğünü varsaymaktan kaynaklanır.
SORU 09 · Sayılar ve İşlemler
x + 1/x = 3 olduğuna göre x² + 1/x² kaçtır?
Çözüm
Eşitliğin her iki tarafının karesi alınır: (x + 1/x)² = x² + 2 · x · (1/x) + 1/x² = x² + 2 + 1/x² = 9. Buradan x² + 1/x² = 9 − 2 = 7 bulunur; doğru cevap D'dir. 9 (E) sonucu kare alırken orta terimi (2) unutmaktan, 5 (B) ise 2 yerine 4 çıkarmaktan kaynaklanır.
SORU 10 · Sayılar ve İşlemler
x + y = 4 ve x · y = 3 olduğuna göre x³ + y³ kaçtır?
Çözüm
x³ + y³ = (x + y)³ − 3xy(x + y) özdeşliği kullanılır: 4³ − 3 · 3 · 4 = 64 − 36 = 28 bulunur; doğru cevap B'dir. Gerçekten x ve y, t² − 4t + 3 = 0 denkleminin kökleri olan 1 ve 3'tür ve 1 + 27 = 28'dir. 64 (E) sonucu (x + y)³ ifadesini doğrudan x³ + y³ sanmaktan, 52 (D) ise 3xy(x + y) yerine xy(x + y) çıkarmaktan kaynaklanır.
SORU 11 · Sayılar ve İşlemler
a² + b² = 20 ve a · b = 8 olduğuna göre a + b toplamının pozitif değeri kaçtır?
Çözüm
(a + b)² = a² + 2ab + b² = 20 + 16 = 36 olduğundan a + b = ±6 olur; pozitif değer 6'dır; doğru cevap C'dir. 36 (E) sonucu kare almayı unutup (a + b)² değerini vermekten, 2 (A) ise 2ab'yi toplamak yerine çıkararak (a − b)² = 4'ten a − b = 2 bulmaktan kaynaklanır. a = 4, b = 2 değerleri her iki koşulu sağlar.
SORU 12 · Sayılar ve İşlemler
x ve y gerçek sayılar olmak üzere x² − 4x + y² + 6y + 13 = 0 olduğuna göre x · y kaçtır?
Çözüm
Sabit terim 13 = 4 + 9 biçiminde ayrılarak ifade tam karelere dönüştürülür: (x² − 4x + 4) + (y² + 6y + 9) = (x − 2)² + (y + 3)² = 0. İki gerçek sayının kareleri toplamı sıfırsa her biri sıfırdır: x = 2 ve y = −3. Çarpım 2 · (−3) = −6'dır; doğru cevap E'dir. 2 (B) yalnızca x değerini, −3 (D) ise yalnızca y değerini vermekle yetinmektir; 13 (A) ise denklemdeki sabit terimi cevap sanmaktır.
SORU 13 · Paragrafta Anlam
İnsan zihni bilgiyi tarafsız bir hâkim gibi tartmaz; çoğu zaman önceden verdiği kararı savunan bir avukat gibi çalışır. Bir konuda görüş edindikten sonra ona uyan haberleri kolayca kabul eder, aykırı olanları ise kaynağını sorgulayarak bir kenara iter. Üstelik bu eğilim bilgi düzeyi arttıkça kendiliğinden azalmaz; bilgili kişi, karşıt kanıtı çürütecek daha çok gerekçe bulabilir. Bu yüzden iyi düşünmek, yalnızca çok şey bilmeyi değil, kendi inançlarını da sınamaya gönüllü olmayı gerektirir.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Parça, zihnin inançlarını savunma eğilimini anlatıp son cümlede iyi düşünmenin kendi inançlarını sınamayı gerektirdiğini söyler; doğru cevap D'dir. A seçeneği parçadaki bilgili kişi örneğiyle çelişir; B'deki tümüyle ortadan kaldırma yargısı parçada yoktur; C ise benzetmeyi gerçek bir karşılaştırma gibi sunar.
SORU 14 · Paragrafta Anlam
Seçeneklerin çoğalması, insanların daha iyi kararlar verdiği izlenimini doğurur. Oysa karşılaştırılacak ölçütler belli bir sayıyı aştığında karar vermek zevkli bir özgürlük olmaktan çıkar, yorucu bir işe dönüşür. Kişi bir ürünü seçtikten sonra bile aklı geride bıraktıklarında kaldığı için seçiminden daha az hoşnut olabilir. Öte yandan az sayıda seçenek de her zaman çözüm değildir; gereksinimlere uyan bir seçenek hiç bulunmuyorsa darlık başlı başına sorun olur. Demek ki önemli olan seçeneğin sayısından çok, bu sayının kişinin değerlendirme gücüyle kurduğu dengedir.
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılabilir?
Çözüm
Parçanın son cümlesi, seçenek sayısının kişinin değerlendirme gücüyle dengeli olması gerektiğini söyler; doğru cevap A'dır. B seçeneği, darlığın da sorun olabileceği söylendiği için yanlıştır; C'deki kesinlik parçada yoktur; E ise yorgunluğu ürün seçimiyle sınırlayan bir genelleme yapar.
SORU 15 · Paragrafta Anlam
(I) Bir sınav, ölçmek istediği beceriyi değil de ölçmesi en kolay olan beceriyi sınıyorsa öğretim de zamanla o kolay olana doğru kayar. (II) Öğretmenler ve öğrenciler, doğal olarak, notu belirleyen şeye daha çok emek verir. (III) Sınav salonlarının sessiz ve iyi aydınlatılmış olması, adayların dikkatini toplamasını kolaylaştırır. (IV) Böylece çözümleme ve yorumlama gibi ölçülmesi güç kazanımlar programda yazılı kalsa bile sınıfta gölgede bırakılır. (V) Sınavın okula etkisi bu nedenle sonuç tablolarından çok, derste neyin öğretildiğinde görülür.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
Çözüm
Parça, sınavın ölçtüğü şeyin öğretimi nasıl yönlendirdiğini anlatır; salonun fiziksel koşullarından söz eden III. cümle bu akışın dışında kalır, doğru cevap C'dir. II. cümle emeğin nota yöneldiğini söyleyerek I. cümleyi açıklar; IV. cümle bunun sonucunu verir; V. cümle de düşünceyi toparlar.
SORU 16 · Paragrafta Anlam
Dışarıdan verilen ödül, bir işi kimi zaman hızlandırırken o işe duyulan ilgiyi zayıflatabilir. Resim yapmayı seven bir çocuğa her çizimi için armağan verildiğinde çocuk bir süre sonra kâğıdın başına yalnızca armağan için oturmaya başlar. Okumaktan hoşlanan bir öğrenciye bitirdiği her kitap için puan tanındığında seçtiği kitapların gittikçe kısaldığı görülür. Gönüllü olarak mahalle temizliğine katılan birine küçük bir ücret önerildiğinde de yaptığı işin anlamı gözünde değişebilir. Görüldüğü gibi ödül, davranışı artırsa da davranışın arkasındaki isteği her zaman beslemez.
Bu parçada düşünce aşağıdakilerden hangisiyle geliştirilmiştir?
Çözüm
Yazar, ödülün ilgiyi zayıflatabileceği düşüncesini çocuk, öğrenci ve gönüllü örnekleriyle somutlaştırır; doğru cevap E'dir. Parçada hiçbir kişinin sözüne başvurulmadığı için A, hiçbir sayısal veri verilmediği için B yanlıştır; bir şeyin başka bir şeye benzetilmesi de söz konusu olmadığından C uygun değildir.
SORU 17 · Paragrafta Anlam
Bilimsel dergiler, çarpıcı ve olumlu sonuç bildiren çalışmalara, bir etkinin bulunmadığını gösteren çalışmalardan çok daha fazla ilgi gösterir. Bu tercih ilk bakışta okura ilginç olanı sunmak gibi görünse de ortak bilgiyi sessizce çarpıtır. Sonuç vermeyen denemeler çekmecede kaldığı için başka araştırmacılar aynı çıkmaza yeniden girer, literatürü tarayan biri de bir etkinin gerçekte olduğundan güçlü olduğu kanısına varır. Böylece kaynak israfı, görünmeyen bir maliyet olarak birikir. Bilimin kendini düzeltebilmesi için başarısız denemelerin de görünür olması gerekir.
Bu parçaya en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Parça, olumsuz sonuçların yayımlanmamasının bilgiyi çarpıtmasını ve araştırmacılara yük getirmesini anlatır; doğru cevap B'dir. A seçeneği okur sayısından söz etmeyen parçanın kapsamı dışındadır; D'deki deney yöntemi ve E'deki tarama kuralları da parçada ele alınmaz.
SORU 18 · Paragrafta Anlam
Bir araştırmaya katılmayı kabul eden kişinin imzası, her zaman gerçek bir rızanın kanıtı değildir. Uzun ve teknik bir metni anlamadan imzalayan, araştırmacının otoritesi karşısında hayır diyemeyen ya da tedaviye ancak bu yolla ulaşabileceğini düşünen biri, özgür bir seçim yapmış sayılamaz. Öte yandan rızayı güvence altına almak için metinleri daha da uzatmak sorunu çoğu kez ağırlaştırır; çünkü sayfa sayısı arttıkça okunma olasılığı düşer. Asıl gereken, rızayı bir defalık bir form olmaktan çıkarıp araştırma boyunca sürdürülen bir konuşmaya dönüştürmektir. Bu, araştırmacıya zaman kaybettirebilir; ancak katılımcıyı veri kaynağı değil, taraf olarak görmenin bedeli de budur.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?
Çözüm
Parça rızayı etik açıdan ele alır, bunun bilimsel değeri artıracağını hiç söylemez; doğru cevap E'dir. A ilk cümleden, B otorite karşısında hayır diyememe örneğinden, C metin uzadıkça okunma olasılığının düşmesinden, D ise son cümledeki zaman kaybından çıkarılabilir.
SORU 19 · Paragrafta Anlam
Hekimlik, dışarıdan bakıldığında kesin bilgilerin uygulandığı bir alan gibi görünür. Oysa aynı belirtiler farklı hastalarda farklı hastalıklara işaret edebilir, aynı ilaç bir hastayı iyileştirirken ötekinde işe yaramayabilir. Üstelik tıbbi bilginin büyük bölümü, tek tek kişiler için değil, kalabalık gruplar için geçerli olasılıklardan oluşur. Hasta ise çoğu zaman hekimden net bir cevap bekler ve tereddüt görmeyi yetersizlik olarak yorumlar. Bu beklentinin baskısıyla hekim, kendi kuşkularını saklamaya ve emin olmadığı konuda bile kesin konuşmaya yönelebilir. ....
Bu parçanın sonuna, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözüm
Parça, hekimin belirsizliği gizleme baskısını anlatır; karşıt bir bağlaçla bu tutumun alternatifini gösteren cümle akışı tamamlar, doğru cevap D'dir. B ve C konudan uzaklaşan bütçe ve hastane verimi konularını açar; E ise parçanın belirsizlik vurgusuyla doğrudan çelişir.
SORU 20 · Paragrafta Anlam
Algoritmik kararların insan yargısından daha adil olduğu sıkça dile getiriliyor. Bu savda doğruluk payı var: yazılım yorulmaz, aç kalmaz, görüşmeye gelen adayın aksanına kızmaz. Ancak eğitildiği veriler geçmişin ayrımcılığını taşıyorsa bu ayrımcılığı daha hızlı ve daha az görünür biçimde yineler. Üstelik insan kararına itiraz edilebilirken bir puanın nasıl oluştuğunu kimseye açıklayamayan sistem karşısında itiraz güçleşir. Kaldı ki tarafsızlık görüntüsü, bu hataların fark edilmesini daha da zorlaştırır. Bu teknolojileri reddetmek anlamsız olurdu; ama onları denetimsiz bırakmak da kabul edilemez.
Bu parçanın yazarının algoritmik kararlara yönelik tutumu aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Yazar savdaki doğruluk payını kabul eder, riskleri sıralar ve son cümlede ne reddetmeyi ne de denetimsizliği onaylar; doğru cevap C'dir. A ve B seçenekleri yazarın dengeli tutumunu tek uca çeker; E ise insan yargısının eksiklerini anan parçayla bağdaşmaz.
SORU 21 · Paragrafta Anlam
Çoğu insan, saklayacak bir şeyi olmadığı için kişisel verilerinin toplanmasını önemsemediğini söyler. Ne var ki verinin değeri tek tek bilgilerde değil, onların bir araya gelmesinde ortaya çıkar. Nerede alışveriş yaptığımız, gece kaçta uyandığımız, hangi sayfada ne kadar durduğumuz ayrı ayrı sıradan görünür; birleştirildiklerinde ise sağlığımız ve gelecekteki tercihlerimiz hakkında tahminlere olanak verir. Bu tahminler doğru olmasa bile kişi hakkındaki kararları etkileyebilir. Dolayısıyla mahremiyet yalnızca gizli kalan sırları değil, kişi hakkında ne kadar çıkarım yapılabileceğini de ilgilendirir.
Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Parça, tek başına önemsiz görünen verilerin birleşince kişi hakkında çıkarım yapmaya olanak verdiğini anlatır; doğru cevap A'dır. B ve C seçenekleri parçada yalnızca örnek olarak geçen ayrıntıları konu gibi sunar; E'deki sır saklama başarısızlığından ise hiç söz edilmez.
SORU 22 · Paragrafta Anlam
(I) Dikkat dağınıklığı genellikle teknolojinin yarattığı yeni bir kusur gibi anlatılır. (II) Oysa bildirimler, insan zihninin çok eski bir özelliğini, çevredeki ani değişikliklere yönelme eğilimini kullanır. (III) Asıl yeni olan, bu eğilimi işleyen ortamların kazançlarını artık dikkatimizin süresinden elde etmesidir. (IV) Bir uygulama ne kadar uzun açık kalırsa o kadar çok reklam gösterebildiği için tasarımcılar kullanıcıyı ekranda tutacak küçük ödülleri sürekli sınar. (V) Sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma bu yarışın ürünleridir. (VI) Demek ki sorun, kişisel irade zayıflığından çok ekonomik bir düzenin sonucudur.
Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
Çözüm
İlk iki cümle dikkat dağınıklığının zihnin eski bir eğilimine dayandığını anlatır; III. cümleyle anlatım işin ekonomik boyutuna geçer, doğru cevap B'dir. II. cümle I. cümledeki yargıyı düzelttiği için A yanlıştır; IV. ve V. cümleler III. cümlenin açıklaması olduğundan C ve D de paragraf başı olamaz.
SORU 23 · Paragrafta Anlam
Haber bültenleri olağan dışı olanı öne çıkarır; çünkü sıradan bir günün haberi yoktur. Bunun sonucunda düzenli izleyiciler, suç oranlarını ve kaza sıklığını gerçekte olduğundan yüksek tahmin etmeye başlar. Ekranda sık görülen olaylar akla daha kolay geldiği için daha yaygın sanılır. Üstelik aynı görüntülerin gün boyu tekrarlanması bu izlenimi pekiştirir. Bu korku, insanların sokağa çıkma isteğini azaltabilir, komşularına daha kuşkulu bakmalarına yol açabilir. Kısacası medya yalnızca olanı aktarmaz, dünyanın ne kadar tehlikeli olduğuna dair duygumuzu da biçimlendirir.
Bu parçada aşağıdakilerin hangisine değinilmemiştir?
Çözüm
Parçada gazetecilerin eğitimine ilişkin hiçbir bilgi bulunmaz; doğru cevap D'dir. A seçeneği ilk cümlede, B ikinci cümlede, C üçüncü cümlede, E ise komşulara kuşkuyla bakma ifadesinde açıkça yer alır, dolayısıyla bunlar değinilen düşüncelerdir.
SORU 24 · Paragrafta Anlam
Yasa koyucu, her olasılığı önceden düşünüp metne yazamaz; dil genel, yaşam ise ayrıntılıdır. Bu yüzden hukukta yoruma yer kalması bir eksiklik değil, kuralın doğası gereğidir. Örneğin parka araçla girilmesini yasaklayan bir kural, ambulansı ya da çocuk bisikletini kapsayıp kapsamadığı sorusuna kendi sözcükleriyle cevap veremez. Yargıç burada kuralın amacına başvurmak zorundadır. Aksi hâlde sözcüğe bağlı kalmak, kuralın koruduğu değere zarar verebilir. Yine de yorum özgürlüğünün sınırı vardır; her sonuca varılabilen bir metin, yurttaşa nasıl davranacağını söyleme işlevini yitirir.
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Çözüm
Parça yorumu kuralın doğası sayar, ardından sınırsız yorumun kuralı işlevsiz bırakacağını belirtir; doğru cevap E'dir. A seçeneği her olasılığın yazılamayacağı yargısıyla çelişir; B yorum sınırı vurgusuyla bağdaşmaz; D'deki karşılaştırma ise parçada yer almaz.
SORU 25 · Paragrafta Anlam
Demokrasiyi çoğunluğun iradesinden ibaret saymak, onu oy sandığının başındaki kısa bir ana indirgemektir. Oysa seçmenin gerçek bir tercih yapabilmesi, oylamadan önce farklı görüşlerin serbestçe dile getirilebilmesine bağlıdır. Yenilen tarafın sonraki seçimde kazanma olanağını koruması ve bugünün çoğunluğunun kuralları tek başına değiştirememesi de aynı ölçüde belirleyicidir. Bu koşullar yoksa sandık, halkın iradesini ortaya koymaktan çok önceden belirlenmiş bir sonucu onaylamaya yarar. Sandık demokrasinin vazgeçilmez parçasıdır ama ona anlam kazandıran, çevresindeki kurum ve özgürlüklerdir.
Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Parça sandığı gerekli sayar, ama ona anlam kazandıranın kurum ve özgürlükler olduğunu söyler; doğru cevap C'dir. D seçeneği sandığın vazgeçilmez olduğunu söyleyen son cümleyle çelişir; B çoğunluğu etkisizleştirmeyi önererek parçayı aşar; E ise birçok koşuldan birini tek koşul gibi sunar.
SORU 26 · Paragrafta Anlam
(I) Bir işi birlikte yapan insanlar, çoğu zaman aynı işi tek başına yapacakları zamankinden daha az çaba harcar. (II) Kalabalık ekiplerde en sık yakınılan konulardan biri, toplantıların gereğinden uzun sürmesidir. (III) Katkının ayrı ayrı ölçülemediği yerde kişi, kendi payının fark edilmeyeceğini düşünür. (IV) Başkalarının da gevşeyeceği kuşkusu bu eğilimi güçlendirir. (V) Her üyenin sorumluluğunun açıkça belirlendiği ekiplerde ise bu kayıp belirgin biçimde azalır. (VI) Demek ki grup çalışmasının verimi, üye sayısından çok katkıların görünür olmasına bağlıdır.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
Çözüm
Parça, grup içinde bireysel çabanın azalmasını ve bunun nedenlerini anlatır; toplantıların süresinden söz eden II. cümle bu konunun dışındadır, doğru cevap A'dır. III. ve IV. cümleler azalmanın nedenini verir; V. cümle çareyi gösterir; VI. cümle de sonucu bağlar.
SORU 27 · Paragrafta Anlam
Bir toplumda insanların birbirine duyduğu güven, çoğu zaman elle tutulur bir değer olarak görülmez. Oysa karşısındakinin sözünü tutacağını varsayan biri her anlaşmayı avukata bağlamak zorunda kalmaz, komşusuna çocuğunu emanet edebilir, tanımadığı biriyle ortak iş kurmaya cesaret eder. Güvenin zayıf olduğu yerlerde aynı işler daha çok denetim, belge ve zaman gerektirir. Güven denen bu sermaye yavaş biriktiği hâlde birkaç büyük skandalla hızla yitirilebilir. Üstelik kurumlara güven azaldığında insanlar da yalnızca yakın çevrelerine güvenmeye başlar.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?
Çözüm
Parça güvenin her anlaşmayı avukata bağlama zorunluluğunu azalttığını söyler, ama denetimin bütünüyle gereksiz olduğunu ileri sürmez; doğru cevap B'dir. C yavaş birikme ve hızlı yitirilme yargısından, D son cümleden, E ise güvenin zayıf olduğu yerlerin anlatıldığı cümleden çıkarılabilir.
SORU 28 · Paragrafta Anlam
Her kuşak, kendinden sonra gelenleri daha tembel, daha saygısız ve daha yüzeysel bulur. Bu yakınmanın çağlar boyunca değişmeden yinelenmesi, sorunun gençlerden çok bakış açısında olduğunu düşündürür. Yetişkinler, kendi gençliklerini anımsarken başarılarını büyütür, hatalarını unutur; bugünün gençlerini ise en görünür ve en taşkın örnekleri üzerinden tanır. Üstelik yaşa bağlı değişimler ile dönemsel farklar sıklıkla birbirine karıştırılır: yirmi yaşındaki birinin davranışı, kuşağının değil yaşının özelliği olabilir. Kuşaklar arasında gerçek farklar elbette vardır, ama bunlar sanıldığından daha dar bir alandadır.
Bu parçada aşağıdaki düşüncelerden hangisine yer verilmiştir?
Çözüm
Parçada yirmi yaşındaki birinin davranışının kuşağın değil yaşın özelliği olabileceği belirtilir; doğru cevap D'dir. B seçeneği gerçek farkların var olduğu sözüyle çelişir; C yetişkinlerin göze çarpan örneklerden hareket ettiği bilgisine terstir; A ve E'deki eğitim ve dil konuları ise parçada geçmez.
SORU 29 · Paragrafta Anlam
İnsanlar riskleri gerçekleşme olasılıklarına göre değil, onları ne kadar korkutucu bulduklarına göre sıralar. Kendi kontrolünde olduğunu sandığı bir tehlikeyi küçümseyen kişi, başkalarının yönettiği çok daha küçük bir riskten ürkebilir. Tek seferde pek çok can alan nadir olaylar, yıllara yayılan ama toplamda daha fazla kayba yol açan sıradan tehlikelerden daha çok ses getirir. Bu nedenle kamu politikaları sayılarla değil korkuyla yönlendirildiğinde kaynaklar en çok zarar verene değil en çok konuşulana gider. Riski doğru anlamak, önce duygularımızın sayıları nasıl çarpıttığını fark etmeyi gerektirir.
Bu parçada vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Parça, korkunun risk algısını çarpıttığını anlatıp doğru anlamanın bu çarpıtmayı fark etmekten geçtiğini söyler; doğru cevap E'dir. A seçeneği parçanın eleştirdiği kaynak dağılımını savunur; C'deki uzman vurgusu parçada yoktur; D ise korkudan tamamen kurtulma gibi abartılı bir yargı taşır.
SORU 30 · Paragrafta Anlam
Bir eylemin ahlaki değerini yalnızca sonuçlarıyla ölçmek, ilk bakışta makul görünür: kimseye zarar vermeyen ve pek çok kişiye yarayan bir davranış neden kötü sayılsın? Ne var ki sonuçlar çoğu zaman failin denetiminin dışındadır. Aynı dikkatsizlikle araba kullanan iki sürücüden biri yolda kimseye çarpmazken öteki bir yayaya çarpabilir; aralarındaki farkı yaratan, kusur değil talihtir. Buna karşın toplum, ikincisini çok daha ağır biçimde yargılar. Bu durum, ahlaki yargılarımızın savunduğumuz ilkelerle her zaman tutarlı olmadığını gösterir.
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılabilir?
Çözüm
Sürücü örneği, talihin yarattığı farkın toplumun yargısını değiştirdiğini gösterir; doğru cevap A'dır. B seçeneği parçanın sorguladığı görüşü kesin yargı gibi sunar; D toplumun sonuca göre yargıladığı bilgisiyle çelişir; E ise ikinci sürücünün daha ağır yargılandığı söylendiği için yanlıştır.
SORU 31 · Paragrafta Anlam
Uzmanlar, halkın bilime güvenmemesini çoğu zaman bilgi eksikliğine bağlar ve çözüm olarak daha çok bilgi vermeyi önerir. Ancak kimi konularda bilgisi en yüksek kişilerin bile görüşlerinde sert biçimde ayrıştığı görülür. Demek ki insanlar bir iddiayı yalnızca içeriğine göre değil, kendilerini ait hissettikleri grubun o iddia karşısındaki tutumuna göre de değerlendirir. Güvenilmeyen bir kaynaktan gelen doğru bilgi, kimi zaman kişiyi ikna etmek bir yana görüşünde daha da pekiştirebilir. Bir bilginin kabulünde, onu kimin söylediği ve o kişinin dinleyiciyi dikkate alıp almadığı da önemlidir. ....
Bu parçanın sonuna, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözüm
Parça, bilgi vermenin yetmediğini, güvenin ve kaynağın da önemli olduğunu anlatır; bu düşünceden sonuç çıkaran cümle parçayı tamamlar, doğru cevap C'dir. A seçeneği aşırı ve ilgisiz bir yasak önerir; B ve D konuyla bağı olmayan yayın sayısı ve ders saati gibi konuları açar.
SORU 32 · Paragrafta Anlam
İnternet, insanın en büyük kolaylıklarından biri olmakla kalmadı, unutmayı da neredeyse olanaksız kılan bir arşive dönüştü. Bir insanın yirmi yaşında yazdığı bir cümle, otuz yıl sonra iş görüşmesinde karşısına çıkabiliyor. Elbette kamuya mal olmuş kişilerin geçmişi gizlenmemeli; toplumun bilme hakkı gerçek bir haktır. Ama sıradan bir insanın uzun zaman önce kapanmış bir hatası yüzünden ömür boyu sorgulanması adil değildir. Bağışlama, unutabilmeyi de gerektirir; değişmiş bir insanı eski hâline hapseden bir bellek, ne kadar eksiksiz olursa olsun insani değildir.
Bu parçanın yazarının, geçmiş kayıtların internette kalıcı olmasına ilişkin görüşü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözüm
Yazar kamuya mal olmuş kişilerin geçmişinin gizlenmemesi gerektiğini kabul eder, sıradan insanların sorgulanmasını ise adil bulmaz; doğru cevap D'dir. A seçeneği yazarın yaptığı ayrımı yok sayar; B yazarın eleştirisine terstir; E de "adil değildir" diyen yargısıyla bağdaşmaz.
SORU 33 · Paragrafta Anlam
Dedikodu, genellikle boş zamanın kötü bir alışkanlığı, ahlaken aşağılık bir uğraş olarak küçümsenir. Bu yargı ilk bakışta haklı görünse de dedikodunun toplumdaki işlevini gözden kaçırır. Bir topluluk, kimin sözünü tutmadığını, kimin yardıma koştuğunu büyük ölçüde bu resmî olmayan konuşmalar sayesinde öğrenir. Kötü davranışın duyulacağını bilen kişi, kimse denetlemese bile kendini dizginler. Elbette yalan ve iftira zarar verir; ama bu, dedikodunun tümünü değersiz saymak için yeterli bir gerekçe değildir. O hâlde dedikoduya yalnızca ahlaki bir kusur olarak bakmak, toplumsal düzenin görünmez bir aracını görmemek demektir.
Bu parçada düşünce aşağıdaki yollardan hangisiyle geliştirilmiştir?
Çözüm
Yazar dedikodunun küçümsendiği görüşü aktarır, işlevine ilişkin gerekçeler sıralar ve olası itirazı da yanıtlar; doğru cevap B'dir. Parçada zamana bağlı bir olay anlatılmadığı için A, duyulara seslenen bir nesne betimi bulunmadığı için C, hiç kimsenin sözü aktarılmadığı için E yanlıştır.
SORU 34 · Paragrafta Anlam
Bir işi son ana bırakan kişiler çoğunlukla tembellikle suçlanır. Oysa erteleme, zamanı kötü kullanmaktan çok duyguları yönetememenin bir sonucudur. İnsan, kendisine can sıkıcı, belirsiz ya da başarısızlık korkusu veren bir işten kaçarak o anki rahatsızlığını azaltır. Ne var ki rahatlama kısa sürer; yaklaşan son tarih, suçluluk ve kaygıyla birleşerek işi daha da itici kılar. Kişi böylece hem işi geciktirir hem de kendine duyduğu güveni aşındırır. Bu yüzden çözüm, ayrıntılı takvimlerden önce işin uyandırdığı duyguyu anlamakta yatar.
Bu parçada asıl olarak aşağıdakilerden hangisi üzerinde durulmaktadır?
Çözüm
Parça, ertelemeyi duyguları yönetememeye bağlar ve kaçış ile suçluluk döngüsünü anlatır; doğru cevap E'dir. C seçeneğindeki takvim yalnızca geçerken anılır; B'deki kalıtım konusu parçada yoktur; D'deki başarılı insanlardan da hiç söz edilmez.
SORU 35 · Problemler
6 kişilik bir çalışma grubundan 2 kişilik bir komite kaç farklı şekilde seçilebilir?
Çözüm
Sıra önemli olmadığından C(6, 2) = 6 · 5 / 2 = 15; doğru cevap B'dir. D seçeneği sıralı seçim (permütasyon, 6 · 5) yapmaktan, E ise 6² almaktan kaynaklanır.
SORU 36 · Problemler
ANKARA sözcüğünün harflerinin yerleri değiştirilerek anlamlı ya da anlamsız 6 harfli kaç farklı sözcük yazılabilir?
Çözüm
Sözcükte 6 harf vardır ve A harfi 3 kez tekrarlanır: 6! / 3! = 720 / 6 = 120; doğru cevap C'dir. E seçeneği tekrarı 2 kabul edip 6!/2! almaktan, A ise 3! yerine 3! · 2 ile bölmekten kaynaklanır.
SORU 37 · Problemler
Bir torbada 4 kırmızı ve 6 mavi top vardır. Torbadan rastgele çekilen iki topun ikisinin de mavi olma olasılığı kaçtır?
Çözüm
İki topun seçimi C(10, 2) = 45, ikisinin de mavi olması C(6, 2) = 15 yolla gerçekleşir: 15 / 45 = 1/3; doğru cevap C'dir. D seçeneği ikinci çekilişte top sayısının azaldığını göz ardı edip (6/10)² = 9/25 ≈ 0,36 almaktan, E ise mavilerin topun yarısından fazla olduğuna bakmaktan kaynaklanır.
SORU 38 · Problemler
1'den 30'a kadar numaralandırılmış 30 karttan rastgele bir kart çekiliyor. Çekilen kartın üzerindeki sayının 3'e veya 5'e tam bölünme olasılığı kaçtır?
Çözüm
1–30 arasında 3'e bölünen 10, 5'e bölünen 6, her ikisine (15'e) bölünen 2 sayı vardır. 10 + 6 − 2 = 14 uygun kart: 14 / 30 = 7/15; doğru cevap C'dir. D seçeneği ortak katları (15 ve 30) iki kez saymaktan, A ise yalnızca 3'e bölünenleri almaktan kaynaklanır.
SORU 39 · Problemler
5 farklı kitap bir rafa, belirli iki kitap her zaman yan yana olacak biçimde kaç farklı şekilde dizilebilir?
Çözüm
Yan yana duracak iki kitap tek bir blok sayılır: 4 nesne 4! = 24 şekilde dizilir, blok içindeki iki kitap 2! = 2 şekilde yer değiştirir; toplam 24 · 2 = 48, doğru cevap B'dir.
SORU 40 · Problemler
Bir lokantada 4 çeşit çorba, 5 çeşit ana yemek ve 3 çeşit tatlı bulunmaktadır. Her birinden birer çeşit seçen bir müşteri kaç farklı menü oluşturabilir?
Çözüm
Çarpma kuralıyla 4 · 5 · 3 = 60 farklı menü oluşturulabilir; doğru cevap D'dir. A seçeneği çeşit sayılarını çarpmak yerine toplamaktan (4 + 5 + 3) kaynaklanır.
SORU 41 · Problemler
Hilesiz bir madenî para art arda 4 kez atılıyor. En az 3 atışta tura gelme olasılığı kaçtır?
Çözüm
Toplam 2⁴ = 16 sonuç vardır. Tam 3 tura C(4, 3) = 4, 4 tura C(4, 4) = 1 yolla gelir: (4 + 1) / 16 = 5/16; doğru cevap B'dir. A seçeneği yalnızca tam 3 turayı saymaktan, C ise tam 2 turanın (6/16) olasılığıyla karıştırmaktan kaynaklanır.
SORU 42 · Problemler
8 kişilik bir araştırma ekibinden bir başkan ve bir sekreter kaç farklı şekilde seçilebilir?
Çözüm
Görevler farklı olduğundan sıra önemlidir: başkan 8, sekreter kalan 7 kişiden seçilir; 8 · 7 = 56, doğru cevap C'dir. A seçeneği görevleri ayırt etmeyip kombinasyon almaktan, D ise aynı kişinin iki göreve de seçilebileceğini varsaymaktan (8²) kaynaklanır.
SORU 43 · Problemler
40 kişilik bir sınıfta 25 öğrenci İngilizce, 18 öğrenci Almanca bilmektedir. 7 öğrenci bu dillerin hiçbirini bilmediğine göre her iki dili de bilen kaç öğrenci vardır?
Çözüm
En az bir dil bilen 40 − 7 = 33 öğrencidir. 25 + 18 − x = 33 → x = 10; doğru cevap E'dir.
SORU 44 · Problemler
16 kişilik bir araştırma ekibinde 12 kişi istatistik, 9 kişi programlama bilmektedir. Ekipteki herkes bu iki alandan en az birini bildiğine göre yalnızca programlama bilen kaç kişi vardır?
Çözüm
Her ikisini bilen 12 + 9 − 16 = 5 kişidir. Yalnızca programlama bilen 9 − 5 = 4 kişidir; doğru cevap B'dir. C seçeneği kesişimi cevap sanmaktan, E ise yalnızca istatistik bilenleri (12 − 5) hesaplamaktan kaynaklanır.
SORU 45 · Problemler
Bir hamur karışımında un, şeker ve yağ kütleleri sırasıyla 5 : 3 : 2 oranındadır. Karışımın toplam kütlesi 4 kg olduğuna göre karışımda kaç gram şeker vardır?
Çözüm
Oranların toplamı 5 + 3 + 2 = 10 birimdir; bir birim 4000 / 10 = 400 g'dır. Şeker 3 · 400 = 1200 g; doğru cevap E'dir.
SORU 46 · Problemler
a/b = 3/4 ve b/c = 6/5 olduğuna göre (a + c) / b oranı kaçtır?
Çözüm
a = 3k, b = 4k alınırsa b/c = 6/5'ten c = 5b/6 = 10k/3 olur. (a + c)/b = (3k + 10k/3) / 4k = (19k/3) / 4k = 19/12; doğru cevap C'dir. A seçeneği c'yi 8k/3 gibi yanlış bulmaktan, B ise a + c'yi 6k alıp 6k/4k biçiminde kısaltmaktan kaynaklanır.
SORU 47 · Problemler
3 işçi günde 8 saat çalışarak 120 parça üretmektedir. Aynı kapasitedeki 5 işçi günde 6 saat çalışarak bir günde kaç parça üretir?
Çözüm
Bir işçi bir saatte 120 / (3 · 8) = 5 parça üretir. 5 işçi 6 saatte 5 · 5 · 6 = 150 parça üretir; doğru cevap D'dir.
SORU 48 · Problemler
Bir derginin 100 okuru üzerinde yapılan ankette 60 okur bilim, 45 okur tarih, 30 okur sanat köşesini okuduğunu belirtmiştir. Bilim ve tarih köşelerini okuyan 20, bilim ve sanat köşelerini okuyan 15, tarih ve sanat köşelerini okuyan 10 kişi vardır; üç köşeyi de okuyan 5 kişidir. Bu köşelerin hiçbirini okumayan kaç okur vardır?
Yeni atanan yönetici, kurumdaki sorunları 'halının altına süpürmekle' suçlandı.
Bu cümledeki tırnak içindeki sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'Halının altına süpürmek', sorunları çözmek yerine görünmez kılıp üstünü örtmek anlamındadır; doğru cevap D'dir. Abartmak (A) ve kamuoyuyla paylaşmak (E) gizlemenin tersidir; başkasına yüklemek (B) ve tek başına çözmek (C) bu sözün anlamında yoktur.
SORU 50 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Bu makale, alandaki tartışmalara 'yeni bir soluk' getirdi.
Bu cümledeki 'yeni bir soluk' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'Yeni bir soluk getirmek', durağanlaşmış bir alana tazelik ve canlılık katmak anlamındadır; doğru cevap B'dir. Söz, tartışmayı bitiren kesin bir çözüm (A) ya da eleştiri (C) anlamı taşımaz; geçicilik (D) ve yeni bir sorun (E) ise olumlu anlamla çelişir.
SORU 51 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Yazar, ikinci romanında ilk kitabının gölgesinden 'sıyrılmayı' başardı.
Bu cümledeki 'sıyrılmak' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'Gölgesinden sıyrılmak', bir şeyin baskın etkisinden kurtulup kendi kimliğini ortaya koymak anlamındadır; doğru cevap A'dır. Önceki başarıyı yinelemek (B) ve eski üslubu sürdürmek (C) gölgede kalmaya devam etmek demektir; eleştirmenler (D) ve okur kitlesi (E) ise bağlamda yer almaz.
SORU 52 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Projenin ilk aylarında ekip 'yerinde saydı'.
Bu cümledeki 'yerinde saymak' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'Yerinde saymak', çaba gösterilse de ilerleme sağlanamaması anlamına gelen bir deyimdir; doğru cevap C'dir. Hızla ilerlemek (A) deyimin tersidir; yön değiştirmek (B), dağılmak (D) ve bütçeyi aşmak (E) ise durağanlık anlamını karşılamaz.
SORU 53 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Konuşmacı, soruları yanıtlarken sürekli 'lafı dolandırdı'.
Bu cümledeki 'lafı dolandırmak' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'Lafı dolandırmak', asıl söylenecek şeyi söylemeden sözü uzatmak, konunun etrafında dönmek anlamındadır; doğru cevap A'dır. Kısa ve kesin yanıt (B) deyimin tam tersidir; cümledeki 'yanıtlarken' sözü yanıtsız bırakmayı (C) dışlar; güldürmek (D) ve erken bitirmek (E) ise başka davranışları anlatır.
SORU 54 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Bu kuram, verilerle desteklenmediği hâlde yıllarca 'el üstünde tutuldu'.
Bu cümledeki 'el üstünde tutulmak' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'El üstünde tutulmak', bir şeye büyük değer verilmesi ve özenle korunması anlamındadır; cümledeki 'desteklenmediği hâlde' sözü de bu değerin hak edilmediğini vurgular, doğru cevap E'dir. Eleştirilmek (A), kaldırılmak (C) ve unutulmak (D) değer görmenin tersidir; yeniden yazılmak (B) bağlamla ilgisizdir.
SORU 55 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Genç akademisyen, bu alanda 'adını duyurmak' için yıllarca çalıştı.
Bu cümledeki 'adını duyurmak' sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
'Adını duyurmak', bir alanda tanınır ve bilinir hâle gelmek anlamındadır; doğru cevap C'dir. Unvan (A) ve ödül (B) tanınmanın olası sonuçları olabilir ama sözün anlamı değildir; yurt dışına gitmek (D) ve ekip kurmak (E) bağlamla ilgisizdir.
SORU 56 · Sözcük ve Cümlede Anlam
İnsan, bilmediğinin farkına vardığı ölçüde öğrenmeye açık hâle gelir.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümleyle anlamca en yakındır?
Çözüm
Cümle, öğrenmeye açıklığı kişinin bilgisizliğinin farkına varmasına bağlar; D seçeneği aynı düşünceyi 'eksikliğini kabul eden' sözüyle kurar, doğru cevap D'dir. A ve E çok bilmeyi öne çıkararak cümleyle çelişir; B bilgisizliği gizlemeyi savunur, farkına varmanın tersidir; C ise az bilmek ile az bildiğinin farkında olmayı birbirine karıştırır.
SORU 57 · Sözcük ve Cümlede Anlam
I. Dil, düşüncenin kalıbıdır; düşünce dille biçim alır.
II. Yabancı dil öğrenmek zihni geliştirir.
III. Her dilin kendine özgü bir ses düzeni vardır.
IV. İnsan, konuştuğu dilin sunduğu kavramlarla düşünür.
V. Dil bilgisi kuralları zamanla değişir.
Numaralanmış cümlelerin hangileri anlamca birbirine en yakındır?
Çözüm
I. cümle düşüncenin dille biçimlendiğini, IV. cümle insanın dilinin kavramlarıyla düşündüğünü söyler; ikisi de düşüncenin dile bağlı olduğu görüşünü paylaşır, doğru cevap C'dir. III dilin ses düzeninden, II yabancı dilin zihne etkisinden, V kuralların değişiminden söz eder; bunlar I ve IV'teki düşünce-dil bağını doğrudan dile getirmez.
SORU 58 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Geçmişi anlamak, bugünü yargılamak için değil, bugünün nasıl kurulduğunu görmek içindir.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümleyle anlamca çelişmektedir?
Çözüm
Cümle, geçmişi anlamanın amacının yargılamak olmadığını söyler; B seçeneği ise geçmişe bakmanın amacını tam da yargılamak olarak tanımlar, doğru cevap B'dir. A, C ve E bugünün geçmişle kurulduğu düşüncesini destekler; D cümlenin ilk bölümünü yineler, çelişmez.
SORU 59 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Bir toplumun gelişmişliği, en güçsüz üyelerine nasıl davrandığıyla ölçülür.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümleyle anlamca en yakındır?
Çözüm
Cümle, gelişmişliğin ölçütünü güçsüzlere davranış biçimi olarak belirler; A seçeneği aynı yargıyı 'zayıflara gösterilen tutum' sözüyle yeniden kurar, doğru cevap A'dır. B güçsüzlerin varlığını yok sayar; C ve E farklı ölçütler önererek cümleyle çelişir; D güçsüzleri engel sayar, cümlede böyle bir yargı yoktur.
SORU 60 · Sözcük ve Cümlede Anlam
I. Yalnızlık, insanın kendisiyle yüzleşmesine fırsat verir.
II. İnsan, ancak başkalarıyla birlikteyken kendini tanır.
III. Kalabalıklar insanın kendini unutmasına yol açar.
IV. Yalnızlık, kişinin kendini keşfetmesinin ön koşuludur.
V. Dostluk, insanı yalnızlıktan kurtarır.
Numaralanmış cümlelerin hangi ikisi anlamca birbiriyle çelişmektedir?
Çözüm
IV. cümle kendini keşfetmenin ön koşulunu yalnızlık sayar; II. cümle ise kendini tanımayı ancak başkalarıyla birlikte olmaya bağlar. Biri yalnızlığı, diğeri birlikteliği zorunlu kılar; doğru cevap B'dir. I, III ve IV aynı doğrultudadır; V yalnızca dostluğun bir etkisini bildirir, diğerleriyle çelişmez.
SORU 61 · Sözcük ve Cümlede Anlam
Okur, metni anladığını sandığı anda aslında onu kendi beklentilerine indirgemiş olur.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümleyle anlamca en yakındır?
Çözüm
Cümle, okurun anladığını sandığı anda metni kendi beklentilerine indirgediğini söyler; E seçeneği bunu 'metni okurun önyargılarına uydurmak' sözüyle yeniden kurar, doğru cevap E'dir. A anlamanın her zaman doğru olduğunu savunarak çelişir; B anlamı yazara bağlar; C beklentileri zenginleştirici sayar, cümle ise daraltıcı sayar; D ise beklentisiz okumayı anlaşılmazlıkla ilişkilendirir, cümlede bu yoktur.
SORU 62 · Sözcük ve Cümlede Anlam
I. Hata yapmaktan korkan, yeni bir şey öğrenemez.
II. Başarı, hataların sayısıyla değil türüyle ölçülür.
III. Her hata, bir sonraki denemenin ders kitabıdır.
IV. Hatasız insan yoktur.
V. Yanılgılarından ders çıkaran, her denemede bir adım ileri gider.
Numaralanmış cümlelerden hangi ikisi anlamca birbirine en yakındır?
Çözüm
III. cümle her hatayı sonraki denemenin öğreticisi sayar; V. cümle de yanılgılardan ders çıkaranın her denemede ilerlediğini söyler. İkisi de hatanın öğretici olduğu düşüncesini paylaşır, doğru cevap D'dir. I korkunun engelleyiciliğinden, II başarının ölçütünden, IV hatanın kaçınılmazlığından söz eder; bunlar hatadan ders çıkarma düşüncesini doğrudan taşımaz.
SORU 63 · Sayısal Mantık
Ağırlıkları 1, 2, 3, 4 ve 5 kilogram olan beş kutu bir rafa soldan sağa yan yana dizilmiştir.
• En ağır kutu ortadadır.
• 1 kg'lık kutu, 3 kg'lık kutunun hemen solundadır.
• 2 kg'lık kutu en sağda değildir.
• 4 kg'lık kutu en sağdadır.
Bu bilgilere göre soldan 4. kutu kaç kilogramdır?
Çözüm
5 kg'lık kutu ortada (3. sırada), 4 kg'lık kutu en sağdadır. 1 kg'lık kutu 3 kg'lık kutunun hemen solunda olduğundan bu ikili ya 1 ve 2. ya da 4 ve 5. sıralardadır; 5. sıra dolu olduğu için 1 kg birinci, 3 kg ikinci sıradadır. Geriye 2 kg'lık kutu için 4. sıra kalır ve bu kutu en sağda değildir. Dizilim 1, 3, 5, 2, 4 kg olur; doğru cevap B'dir.
SORU 64 · Sayısal Mantık
Ahmet, Bora, Ceren ve Duru'nun yaşları birbirinden farklıdır ve her biri 12, 15, 18 ve 21'den biridir.
• Ahmet ile Ceren'in yaşları arasındaki fark 6'dır.
• Bora, Ahmet'ten büyüktür ama en büyük değildir.
• Duru, Ahmet'ten küçüktür.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Çözüm
Yaş farkı 6 olan çiftler (12, 18) ve (15, 21)'dir. Duru, Ahmet'ten küçük olduğundan Ahmet 12 olamaz. Ahmet 18 olsa Ceren 12, Duru 15 ve Bora 21 olur; ancak Bora en büyük olamaz. Ahmet 21 olsa Bora ondan büyük olamaz. Öyleyse Ahmet 15, Ceren 21, Bora 18, Duru 12'dir. Ceren en büyüktür; doğru cevap A'dır. Diğer seçenekler bu yaş dağılımıyla çelişir.
SORU 65 · Sayısal Mantık
Bir sokakta yan yana 1'den 6'ya kadar numaralanmış altı evde Ali, Banu, Cem, Dila, Efe ve Fuat'tan yalnızca biri oturmaktadır.
• Fuat 6 numaralı evde oturmaktadır.
• Ali, Banu'nun hemen solundaki evde oturmaktadır.
• Banu ile Cem'in evleri arasında tam bir ev vardır.
• Dila, Efe'nin hemen sağındaki evde oturmaktadır.
• Cem, Dila'dan büyük numaralı bir evde oturmaktadır.
Bu bilgilere göre 3 numaralı evde kim oturmaktadır?
Çözüm
Fuat 6 numaradadır; kalan beş ev için Ali-Banu ikilisi yan yana (Ali solda), Efe-Dila ikilisi yan yana (Dila sağda) ve Cem tek başınadır. Cem'in Dila'dan büyük numaralı evde olması, Efe-Dila ikilisinin Cem'in solunda kalmasını gerektirir. Banu ile Cem arasında tam bir ev bulunacağından tek uygun dizilim Efe 1, Dila 2, Cem 3, Ali 4, Banu 5'tir (Banu 5 ile Cem 3 arasında yalnızca 4 numaralı ev vardır). Doğru cevap C'dir.
SORU 66 · Sayısal Mantık
Ece, Ferit, Gamze, Hakan ve İpek'in boyları birbirinden farklıdır.
• Ece, Ferit'ten uzundur.
• Gamze en kısadır.
• Hakan, Ece'den uzun, İpek'ten kısadır.
Bu bilgilere göre boy sıralamasında ortada kim yer alır?
Çözüm
Gamze en kısadır. Ece, Ferit'ten uzun; Hakan, Ece'den uzun; İpek de Hakan'dan uzundur. Uzundan kısaya sıralama İpek, Hakan, Ece, Ferit, Gamze biçiminde tek türlü oluşur. Beş kişinin ortasında, üçüncü sırada Ece bulunur; doğru cevap A'dır.
SORU 67 · Sayısal Mantık
Leyla, Murat, Nehir ve Okan'ın kalem sayıları birbirinden farklıdır ve her biri 3, 5, 8 ve 12'den biridir.
• Leyla'nın kalem sayısı, Murat'ın kalem sayısının iki katından fazladır.
• Nehir'in kalem sayısı Okan'ınkinden az, Murat'ınkinden fazladır.
• Okan'ın kalem sayısı Leyla'nınkinden azdır.
Bu bilgilere göre Leyla ile Nehir'in kalem sayılarının toplamı kaçtır?
Çözüm
Leyla'nın kalemi Murat'ınkinin iki katından fazla olduğuna göre Murat 3 ise Leyla 8 ya da 12, Murat 5 ise Leyla 12 olabilir; Murat 8 ya da 12 olamaz. Okan'ın kalemi Leyla'nınkinden az, Nehir'inki Okan'ınkinden az ve Murat'ınkinden fazladır; bu üç koşul yalnızca Murat 3, Nehir 5, Okan 8, Leyla 12 dağılımında sağlanır. Toplam 12 + 5 = 17 olur; doğru cevap C'dir.
SORU 68 · Sayısal Mantık
Bir yüzme yarışında Selin, Tuna, Umut, Vera ve Yağız 1'den 5'e kadar numaralanmış kulvarlarda, her kulvarda bir kişi olacak biçimde yarışmaktadır.
• Selin, Tuna'dan büyük numaralı kulvardadır.
• Umut 3 numaralı kulvardadır.
• Vera ile Yağız yan yana kulvarlarda değildir.
• Tuna 1 numaralı kulvarda değildir.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Çözüm
Umut 3 numaradadır; Vera ile Yağız yan yana olmadığından bu ikili {1, 4}, {1, 5}, {2, 4} ya da {2, 5} numaralı kulvarlardadır. Tuna 1 numarada olamadığı ve Selin ondan büyük numarada olduğu için {2, 4} ve {2, 5} durumları Tuna'yı 1'e zorlar ve elenir. Kalan iki durumda da Tuna 2 numaradadır; Selin 4 ya da 5'tedir, Vera ile Yağız'ın yerleri ise kesin değildir. Doğru cevap E'dir. Selin her durumda Umut'tan büyük numaralı kulvardadır, bu yüzden D yanlıştır.
SORU 69 · Sayısal Mantık
Dört takımlı bir turnuvada her takım diğerleriyle birer kez karşılaşmıştır. Galibiyet 3, beraberlik 1, mağlubiyet 0 puandır.
• A takımı bütün maçlarını kazanmıştır.
• B takımı turnuvayı 4 puanla tamamlamıştır.
• C takımı, D takımıyla berabere kalmıştır.
• D takımı hiçbir maçını kazanamamış ve 2 puan toplamıştır.
Bu bilgilere göre C takımı turnuvayı kaç puanla tamamlamıştır?
Çözüm
A üç maçını da kazanmıştır; dolayısıyla B, C ve D'nin A maçlarından puanı yoktur. D hiç kazanmadığına ve C ile berabere kaldığına göre D'nin 2 puanının kalanı B ile yaptığı maçtan gelir; yani B–D maçı beraberliktir. B'nin 4 puanının 1'i bu beraberlikten, 3'ü ise C'yi yenmesinden gelir. C'nin maçları: A'ya ve B'ye yenilgi, D ile beraberlik; toplam 1 puan. Doğru cevap A'dır.
SORU 70 · Sayısal Mantık
Pozitif tam sayılar üzerinde a ★ b = a^b − b^a işlemi tanımlanmıştır.
Buna göre 2 ★ 5 işleminin sonucu kaçtır?
Çözüm
Tanıma göre 2 ★ 5 = 2⁵ − 5² = 32 − 25 = 7 bulunur; doğru cevap C'dir. Üs ile tabanı yer değiştirip 5² − 2⁵ = −7 hesaplamak işaret hatasına yol açar; işlemde ilk sayı taban, ikinci sayı üstür.
SORU 71 · Sayısal Mantık
Her x pozitif tam sayısı için f(x + 1) = f(x) + 2x eşitliği sağlanmakta ve f(1) = 3'tür.
Buna göre f(5) kaçtır?
Çözüm
Verilen bağıntı adım adım uygulanır: f(2) = f(1) + 2·1 = 5, f(3) = f(2) + 2·2 = 9, f(4) = f(3) + 2·3 = 15, f(5) = f(4) + 2·4 = 23. Doğru cevap D'dir. Genel olarak f(x) = x² − x + 3 biçimindedir ve f(5) = 25 − 5 + 3 = 23 bu sonucu doğrular.
SORU 72 · Sayısal Mantık
Gerçek sayılar üzerinde a ◊ b işlemi şöyle tanımlanmıştır: a > b ise a ◊ b = a·b + 1, a ≤ b ise a ◊ b = a + b.
Buna göre (5 ◊ 2) ◊ 11 işleminin sonucu kaçtır?
Çözüm
5 > 2 olduğundan 5 ◊ 2 = 5·2 + 1 = 11 bulunur. Sonra 11 ◊ 11 hesaplanır; 11 ≤ 11 olduğu için ikinci kural uygulanır ve 11 + 11 = 22 çıkar. Doğru cevap A'dır. Eşitlik durumunda birinci kuralı kullanmak 122 gibi yanlış bir sonuç verir.
SORU 73 · Sayısal Mantık
Gerçek sayılarda tanımlı f fonksiyonu için f(2x − 1) = 4x + 3 eşitliği veriliyor.
Buna göre f(5) kaçtır?
Çözüm
f(5) için 2x − 1 = 5 eşitliğinden x = 3 bulunur; bu değer eşitliğin sağ tarafında yerine yazılırsa f(5) = 4·3 + 3 = 15 olur. Doğru cevap E'dir. x yerine doğrudan 5 yazıp 23 bulmak ya da f(x) = 2x + 5 olduğunu görüp 15'e ulaşmak mümkündür; ilk yol hatalı, ikincisi doğrudur.
SORU 74 · Sayısal Mantık
Gerçek sayılar üzerinde a □ b = 3a − b işlemi tanımlanmıştır.
Buna göre 7 □ 5 işleminin sonucu kaçtır?
Çözüm
Tanımda a yerine 7, b yerine 5 yazılır: 7 □ 5 = 3·7 − 5 = 21 − 5 = 16. Doğru cevap B'dir. Sayıların yerini değiştirip 5 □ 7 = 3·5 − 7 = 8 hesaplamak, işlemin değişme özelliği olmadığını gözden kaçırmaktır.
SORU 75 · Sözel Mantık
Bir tiyatro oyununun afişinde Lale, Mert, Nil, Onur, Pınar ve Rıza'nın adları soldan sağa altı ayrı kutuya yazılacaktır.
• Lale'nin adı Mert'inkinden, Mert'in adı da Nil'inkinden daha soldadır.
• Onur'un adı soldan üçüncü kutudadır.
• Pınar ile Rıza'nın adları yan yana kutularda değildir.
Bu koşullara uyan kaç farklı afiş düzeni oluşturulabilir?
Çözüm
Onur üçüncü kutudadır; kalan beş kutu 1, 2, 4, 5 ve 6'dır. Pınar ile Rıza için beş kutudan iki kutu 10 biçimde seçilir. Yan yana olan 1-2, 4-5 ve 5-6 seçimleri çıkarılınca 7 seçim kalır ve her biri 2 farklı düzenle yazılır. Lale, Mert, Nil kalan üç kutuya tek biçimde yerleşir. Sonuç 7 · 2 = 14'tür; doğru cevap D'dir.
SORU 76 · Sözel Mantık
Kaan, Lale ve Mert staj yapmak üzere Bursa, İzmir ve Konya'dan farklı birine gitmiş; hukuk, finans ve pazarlama bölümlerinden farklı birinde çalışmıştır.
• Kaan Konya'dadır.
• Mert Bursa'da değildir.
• Finans bölümünde çalışan kişi İzmir'dedir.
• Lale hukuk bölümünde çalışmamaktadır.
Bu bilgilere göre Lale'nin staj yaptığı şehir ve bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Kaan Konya'da ve Mert Bursa'da olmadığına göre Mert İzmir'de, Lale Bursa'dadır. Finans bölümündeki kişi İzmir'de olduğundan Mert finanstadır. Lale hukukta da olmadığı için pazarlamada, Kaan ise hukuktadır. Bu nedenle doğru cevap E'dir.
SORU 77 · Sözel Mantık
Bir oyunda Nil, Onur, Pınar ve Rıza; kral, yargıç, gezgin ve hekim rollerinden farklı birini oynamakta, mavi, kırmızı, siyah ve yeşil kostümlerden farklı birini giymektedir.
• Rıza yargıç rolündedir.
• Gezgini oynayan oyuncunun kostümü kırmızıdır.
• Onur'un kostümü yeşildir.
• Hekimi oynayan oyuncunun kostümü siyahtır.
• Nil'in kostümü kırmızı değildir.
Bu bilgilere göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Çözüm
Gezgin kırmızı giydiğinden ve Onur yeşil, Nil kırmızı dışı bir kostüm giydiğinden gezgin Pınar'dır. Nil ile Onur kral ve hekim rollerini paylaşır. Hekim siyah giydiği için yeşil giyen Onur kral, Nil ise siyah kostümlü hekimdir. Rıza'ya mavi kostüm kalır. Bu nedenle doğru cevap B'dir.
SORU 78 · Sözel Mantık
Selin, Tolga, İpek ve Kaan; Deniz, Güneş, Orman ve Toprak adlı projelerden farklı birinde görev almakta, analist, tasarımcı, yazılımcı ve yönetici görevlerinden farklı birini üstlenmektedir.
• Selin Güneş projesindedir.
• Kaan Toprak projesindedir.
• Deniz projesindeki kişi analisttir.
• İpek yazılımcıdır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Çözüm
Selin ile Kaan'ın projeleri bellidir; Deniz ve Orman projeleri Tolga ile İpek'e kalır. Deniz'deki kişi analist, İpek ise yazılımcı olduğundan İpek Orman'da, Tolga Deniz'de analisttir. Selin ile Kaan tasarımcı ve yönetici görevlerini iki biçimde paylaşabilir, bu yüzden onlarla ilgili yargılar kesin değildir. Doğru cevap A'dır.
SORU 79 · Sözel Mantık
Bir araştırma gezisinde Lale, Mert, Nil, Onur ve Pınar; kıyı, dağ, ova, göl ve orman bölgelerinden farklı birinde, su, toprak, hava, bitki ve ses ölçümlerinden farklı birini yapmaktadır.
• Lale kıyıdadır.
• Mert hava ölçümü yapmaktadır.
• Onur toprak ölçümü yapmaktadır ve ovada değildir.
• Nil ova ya da göl bölgesindedir.
• Dağda bitki ölçümü, gölde su ölçümü yapılmaktadır.
• Pınar ses ölçümü yapmamaktadır.
Bu bilgilere göre ovada hangi ölçüm yapılmaktadır?
Çözüm
Dağdaki kişi bitki ölçer; Mert hava, Onur toprak ölçtüğü, Lale kıyıda ve Nil ova ya da gölde olduğu için dağda Pınar vardır. Lale ile Nil su ve ses ölçümlerini alır. Su gölde yapıldığından Nil gölde su, Lale kıyıda ses ölçer. Ova ve orman Mert ile Onur'a kalır; Onur ovada olmadığından ovada Mert vardır ve hava ölçer. Doğru cevap C'dir.
SORU 80 · Sözel Mantık
Bir yayınevinde Pınar, Rıza, Selin ve Tolga; roman, şiir, deneme ve öykü türlerinden farklı birinde birer kitap hazırlamaktadır. Kitaplar ocak, şubat, mart ve nisan aylarında birer birer yayımlanacaktır.
• Roman ocakta, şiir martta yayımlanacaktır.
• Selin'in kitabı denemedir.
• Tolga'nın kitabı nisanda yayımlanacaktır.
• Pınar'ın kitabı Rıza'nınkinden önce yayımlanacaktır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Çözüm
Deneme ocak ya da mart olamaz, nisan da Tolga'nındır; bu yüzden Selin'in denemesi şubatta çıkar. Nisanda kalan tür öyküdür ve Tolga'ya aittir. Pınar ile Rıza ocak ve mart aylarını paylaşır; Pınar önce geldiği için Pınar ocakta roman, Rıza martta şiir yayımlar. Doğru cevap E'dir.
SORU 81 · Sözel Mantık
Bir spor turnuvasında Kaan, Lale, Mert, Nil ve Onur; yüzme, tenis, atletizm, voleybol ve basketbol dallarından farklı birinde, pazartesiden cumaya kadar farklı bir günde yarışacaktır.
• Onur'un yarışı pazartesi günüdür ve Onur basketbolcu değildir.
• Nil voleybolcudur.
• Tenis yarışı perşembe, atletizm yarışı cuma günüdür.
• Yüzme yarışı, Mert'in yarışından hemen önceki gündür.
• Kaan ile Lale'nin yarışları ardışık günlerdedir.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Çözüm
Onur tenis, atletizm, voleybol ve basketbol yapamadığı için yüzücüdür ve pazartesi yarışır; öyleyse Mert salı günü yarışır. Voleybolcu Nil perşembe ya da cuma yarışamaz, salı da Mert'indir; Nil çarşambadadır. Kaan ile Lale perşembe ve cuma günlerine, tenis ve atletizme yerleşir ama hangisinin hangisi olduğu belli değildir. Mert'e basketbol kalır; doğru cevap B'dir.
SORU 82 · Sözel Mantık
Pınar, Rıza, Selin ve Tolga, bir trenin 1, 2, 3 ve 4 numaralı vagonlarından farklı birinde yolculuk etmektedir. Her birinin bavulu kırmızı, mavi, yeşil ve sarı renklerden farklı birindedir.
• Tolga 4 numaralı vagondadır.
• Pınar 1 numaralı vagonda değildir.
• Rıza'nın bavulu kırmızıdır.
• Mavi bavullu yolcunun vagon numarası, Selin'inkinden bir fazladır.
Bu koşullara uyan kaç farklı vagon ve bavul eşleştirmesi vardır?
Çözüm
Tolga 4'te, Pınar 2 ya da 3'tedir. Pınar 2, Rıza 1, Selin 3 ise mavi bavul Tolga'dadır. Pınar 2, Rıza 3, Selin 1 ise mavi bavul Pınar'dadır. Pınar 3, Rıza 1, Selin 2 ise mavi bavul yine Pınar'dadır. Pınar 3, Rıza 2, Selin 1 durumunda mavi Rıza'ya düşer ki bu kırmızı bavulla çelişir. Geçerli üç durumun her birinde yeşil ve sarı iki biçimde dağılır, toplam 6 eder; doğru cevap B'dir.
SORU 83 · Sözel Mantık
Bir proje ekibi için şu bilgiler verilmiştir:
• Proje onaylanırsa bütçe artırılır.
• Bütçe artırılırsa yeni araştırmacı alınır.
• Bu dönem yeni araştırmacı alınmamıştır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğru olmak zorundadır?
Çözüm
Bir koşullu önermenin sonucu gerçekleşmemişse koşulu da gerçekleşmemiştir. Yeni araştırmacı alınmadığına göre bütçe artırılmamıştır; bütçe artırılmadığına göre de proje onaylanmamıştır. Bütçe artışı veya onay içeren öteki yargılar bu zincirle çelişir. Doğru cevap D'dir.
SORU 84 · Sözel Mantık
Bir tiyatro topluluğu için şu kurallar geçerlidir:
• Selin başrolü alırsa Tolga sahne amiri olur.
• Tolga sahne amiri olursa İpek ışık ekibinde yer almaz.
• Kaan provalara katılmazsa İpek ışık ekibinde yer alır.
Bu kurallara göre aşağıdakilerden hangisi doğru olmak zorundadır?
Çözüm
Üçüncü kuralın karşıt tersi şudur: İpek ışık ekibinde değilse Kaan provalara katılır. Buna göre zincir Selin başrolde, Tolga sahne amiri, İpek ışık ekibinde değil, Kaan provalarda biçiminde kurulur. Öteki seçenekler ya bir koşulun tersini alır ya da zincirin yönünü değiştirir; bu nedenle zorunlu değildir. Doğru cevap A'dır.
SORU 85 · Sözel Mantık
Bir yayınevinin düzenlediği panelle ilgili şu bilgiler biliniyor:
• Mert konuşma yaparsa Lale de konuşma yapar.
• Lale konuşma yaparsa Nil konuşma yapmaz.
• Nil ile Onur'dan en az biri konuşma yapar.
• Pınar konuşma yaparsa Mert de konuşma yapar.
• Mert konuşma yapmıştır.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğru olmak zorundadır?
Çözüm
Mert konuştuğu için Lale de konuşmuştur; Lale konuştuğu için Nil konuşmamıştır. Nil ile Onur'dan biri konuşmak zorunda olduğundan Onur konuşmuştur. Pınar için ise yalnızca konuşursa Mert'in de konuşacağı bilinir; Mert konuştuğu hâlde bu, Pınar'ın konuştuğunu göstermez. Doğru cevap C'dir.
SORU 86 · Sözel Mantık
Bir araştırma gezisinin katılımcılarıyla ilgili şu kurallar bilinmektedir:
• Kaan geziye gelirse Lale gelmez.
• Lale gelmezse Mert gelir.
• Mert gelirse Nil gelir.
Bu kurallara göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
Çözüm
Kurallar birleştirildiğinde Kaan gelirse Lale gelmez, Lale gelmezse Mert gelir, Mert gelirse Nil gelir zinciri oluşur. Yani Kaan gelmişse Nil de gelmek zorundadır. Kaan'ın gelip Nil'in gelmemesi bu zinciri bozar. Lale'nin geldiği durumda zincir işlemez, bu yüzden öteki seçenekler gerçekleşebilir. Doğru cevap B'dir.
SORU 87 · Sözel Mantık
Bir sergi binasındaki salonlarla ilgili şu bilgiler verilmiştir:
• Heykel salonu açılırsa seramik salonu da açılır.
• Fotoğraf salonu açılmazsa seramik salonu açılmaz.
• Baskı salonu açılırsa fotoğraf salonu açılmaz.
• Baskı salonu açılmıştır.
I. Seramik salonu açılmamıştır.
II. Fotoğraf salonu açılmıştır.
III. Heykel salonu açılmamıştır.
Bu bilgilere göre yukarıdaki yargılardan hangileri doğru olmak zorundadır?
Çözüm
Baskı salonu açıldığı için fotoğraf salonu açılmamıştır; bu nedenle II yanlıştır. Fotoğraf salonu açılmadığından seramik salonu da açılmamıştır, I doğrudur. Seramik salonu açılmadığına göre heykel salonu da açılmamıştır, çünkü açılsaydı seramik de açılırdı; III doğrudur. Doğru cevap D'dir.
SORU 88 · Sözel Mantık
Bir yayın kuruluna Pınar, Rıza, Selin, Tolga ve İpek adaylarından tam üçü seçilmiştir.
• Pınar seçildiyse Rıza seçilmemiştir.
• Rıza seçilmediyse Selin seçilmiştir.
• Selin seçildiyse Tolga seçilmemiştir.
• Tolga seçilmediyse İpek seçilmiştir.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi doğru olmak zorundadır?
Çözüm
Üç kişilik seçimler tek tek denendiğinde yalnızca Pınar-Selin-İpek, Rıza-Selin-İpek ve Rıza-Tolga-İpek üçlüleri kuralların tümüne uyar. İpek bu üçlülerin hepsinde vardır. Selin ve Tolga ile ilgili yargılar son üçlüde, Rıza ve Pınar ile ilgili yargılar da ilk üçlüde bozulur. Doğru cevap A'dır.
SORU 89 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Taban yarıçapı 3 cm ve yüksekliği 4 cm olan dik dairesel koninin hacmi kaç cm³'tür?
Çözüm
Koninin hacmi taban alanı ile yüksekliğin çarpımının üçte biridir: (1/3)·π·3²·4 = 12π cm³; doğru cevap A'dır. 36π (D) üçe bölmeyi unutup silindir hacmi hesaplamaktan, 15π (B) ise yanal alan πrl = π·3·5 ile hacmi karıştırmaktan doğar.
SORU 90 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Aynı merkezli iki çemberin yarıçapları 3 cm ve 5 cm'dir. İki çember arasında kalan halka biçimindeki bölgenin alanı kaç cm²'dir?
Çözüm
Halkanın alanı büyük dairenin alanından küçük dairenin alanının çıkarılmasıyla bulunur: 25π − 9π = 16π cm²; doğru cevap D'dir. 4π (B) yarıçap farkının (2) karesini π ile çarpmaktan, 34π (E) ise alanları çıkarmak yerine toplamaktan kaynaklanır.
SORU 91 · Geometri ve Tablo Yorumlama
y = 2x + b doğrusu (3, 1) noktasından geçtiğine göre b kaçtır?
Çözüm
Nokta doğru üzerindeyse koordinatları denklemi sağlar: 1 = 2·3 + b → b = 1 − 6 = −5; doğru cevap D'dir. 1 (E), x ile y'yi yer değiştirip 3 = 2·1 + b yazmaktan; −7 (B) ise 1 − 6 farkında işaret ve sayı karışıklığından doğar.
SORU 92 · Geometri ve Tablo Yorumlama
2x + 3y = 6 doğrusuna dik olan ve (2, 4) noktasından geçen doğrunun denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
2x + 3y = 6 doğrusunun eğimi −2/3'tür; dik doğrunun eğimi bunun ters işaretli çarpmaya göre tersi olan 3/2'dir. (2, 4) noktasından geçen doğru: y − 4 = (3/2)(x − 2) → 2y − 8 = 3x − 6 → 3x − 2y + 2 = 0; doğru cevap A'dır. D seçeneği verilen doğruya dik değil paralel olan doğrudur; C ise eğimi ters çevirmeyi unutup 2/3 almaktan doğar.
SORU 93 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Analitik düzlemde A(3, −4) noktasının orijine uzaklığı kaç birimdir?
Çözüm
Orijin O(0, 0) olduğundan uzaklık √(3² + (−4)²) = √(9 + 16) = √25 = 5 birimdir; doğru cevap C'dir. 7 (D) koordinatların mutlak değerlerini toplamaktan, 25 (E) karekök almayı unutmaktan, 1 (A) ise koordinatları doğrudan toplamaktan (3 + (−4) = −1) doğan hatalardır.
SORU 94 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Köşeleri A(1, 1), B(5, 2) ve C(3, 6) olan üçgenin alanı kaç birimkaredir?
Çözüm
Alan, köşe koordinatlarıyla ½·|x₁(y₂ − y₃) + x₂(y₃ − y₁) + x₃(y₁ − y₂)| formülünden bulunur: ½·|1·(2 − 6) + 5·(6 − 1) + 3·(1 − 2)| = ½·|−4 + 25 − 3| = ½·18 = 9; doğru cevap E'dir. Aynı sonuca üçgeni çevreleyen 4×5 dikdörtgenden (alan 20) kenarlardaki üç dik üçgeni (alanları 2, 4 ve 5) çıkararak da ulaşılır. 8 (D), işaretli terimlerden birini atlamanın ürünüdür.
SORU 95 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Beş ilin nüfusu ve yüz ölçümü:
İl | Nüfus (bin) | Alan (km²)
K | 1200 | 400
L | 900 | 250
M | 1500 | 600
N | 800 | 200
P | 1000 | 300
Tabloya göre km² başına düşen nüfusun (nüfus yoğunluğu) en yüksek olduğu il hangisidir?
Çözüm
Yoğunluk nüfusun alana oranıdır (bin kişi/km²): K 1200/400 = 3; L 900/250 = 3,6; M 1500/600 = 2,5; N 800/200 = 4; P 1000/300 ≈ 3,33. En yüksek oran N ilindedir; doğru cevap D'dir. M'yi seçmek (C), yoğunluğu en kalabalık il ile karıştırmaktır; M en kalabalık ama en seyrek nüfuslu ildir.
SORU 96 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Bir fırının hafta içi günlük ekmek satışları:
Gün | Satış (adet)
Pazartesi | 120
Salı | 150
Çarşamba | 90
Perşembe | 180
Cuma | 210
Tabloya göre fırının bu beş gündeki günlük ortalama ekmek satışı kaç adettir?
Çözüm
Toplam satış 120 + 150 + 90 + 180 + 210 = 750 adettir; beş güne bölünürse 750/5 = 150 adet olur; doğru cevap C'dir. 140 (B), toplamı hesaplarken bir günü eksik almak gibi işlem hatalarından; 180 (E) ise yalnızca yüksek satışlı günlere bakıp tahmin yürütmekten doğar.
SORU 97 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Bir okulun üç şubesinin öğrenci sayıları ve sınav ortalamaları:
Şube | Öğrenci | Ortalama
A | 20 | 70
B | 40 | ?
C | 40 | 80
Üç şubenin tamamının (100 öğrenci) ortalaması 76'dır.
Buna göre B şubesinin sınav ortalaması kaçtır?
Çözüm
100 öğrencinin toplam puanı 100·76 = 7600'dür. A şubesi 20·70 = 1400, C şubesi 40·80 = 3200 puan katkı yapar; B'nin toplamı 7600 − 1400 − 3200 = 3000 ve ortalaması 3000/40 = 75'tir; doğru cevap A'dır. 78 (D), öğrenci sayılarını yok sayıp (70 + x + 80)/3 = 76 denklemini kurmaktan doğar.
SORU 98 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Bir derginin yıllara göre tirajı (bin adet):
Yıl | Tiraj
2018 | 40
2019 | 48
2020 | 60
2021 | 54
2022 | 63
2023 | 84
Tabloya göre tirajın bir önceki yıla göre yüzde olarak en çok arttığı yıl hangisidir?
Çözüm
Yıllık değişimler: 2019'da 8/40 = %20, 2020'de 12/48 = %25, 2021'de −6/60 = −%10, 2022'de 9/54 ≈ %16,7, 2023'te 21/63 ≈ %33,3. En yüksek yüzde artış 2023'tedir; doğru cevap E'dir. 2020'yi seçmek (B), ilk yıllardaki %25'i görüp son yılı hesaplamadan bırakmaktan doğar; 2021 ise tirajın düştüğü tek yıldır.
SORU 99 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Bir üniversitenin fakültelerindeki öğretim üyesi ve öğrenci sayıları:
Fakülte | Öğretim üyesi | Öğrenci
Mühendislik | 60 | 1500
Fen | 40 | 800
Edebiyat | 30 | 900
İktisat | 20 | 700
Hukuk | 25 | 750
Tabloya göre öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısının en az olduğu fakülte hangisidir?
Çözüm
Öğretim üyesi başına öğrenci: Mühendislik 1500/60 = 25, Fen 800/40 = 20, Edebiyat 900/30 = 30, İktisat 700/20 = 35, Hukuk 750/25 = 30. En düşük oran Fen fakültesindedir; doğru cevap B'dir. İktisat'ı seçmek (D), öğrenci sayısının en az olduğu fakülteye bakıp oranı hesaplamamaktan doğar.
SORU 100 · Geometri ve Tablo Yorumlama
Bir kırtasiyenin üç ürünü için birim fiyatlar ve aylık satış adetleri:
Ürün | Birim fiyat (TL) | Ocak | Şubat
Kalem | 5 | 400 | 500
Defter | 20 | 300 | 240
Silgi | 2 | 1000 | 1200
Tabloya göre kırtasiyenin bu üç üründen elde ettiği toplam gelir Ocak'tan Şubat'a nasıl değişmiştir?
Çözüm
Ocak geliri 5·400 + 20·300 + 2·1000 = 2000 + 6000 + 2000 = 10000 TL; Şubat geliri 5·500 + 20·240 + 2·1200 = 2500 + 4800 + 2400 = 9700 TL. Değişim (9700 − 10000)/10000 = −%3, yani gelir %3 azalmıştır; doğru cevap D'dir. Toplam satış adedinin 1700'den 1940'a çıkmasına bakıp artış demek (A, B), birim fiyatları hesaba katmamaktır.
Bu, ALES sınavının gerçek konu dağılımına göre kurulmuş 100 soruluk tam denemedir ve sınav süresi 150 dakikadır. Sorular rastgele seçilmez; her dersten sınavdaki payı kadar soru alınır.
ALES sınavında yanlış cevaplar doğruları götürür. Bu yüzden testi çözerken emin olmadığınız soruları işaretlemeden önce en az bir iki şıkkı eleyip eleyemediğinize bakın; eleyebiliyorsanız işaretlemek matematiksel olarak kârlıdır, hiçbir fikriniz yoksa boş bırakmak daha güvenlidir.
Bu testteki konu dağılımı
Konu
Soru
Paragrafta Anlam
22 soru
Sözcük ve Cümlede Anlam
14 soru
Problemler
14 soru
Sözel Mantık
14 soru
Sayılar ve İşlemler
12 soru
Sayısal Mantık
12 soru
Geometri ve Tablo Yorumlama
12 soru
Testi nasıl çözmelisiniz
Soruları süre tutarak çözün; sınavda soru başına düşen süreyi bilmek, doğru cevabı bilmek kadar belirleyicidir. Her sorunun altında çözümü var, ama cevabı işaretlemeden çözüme bakmayın: yanlış yaptığınız soru, doğru yaptığınızdan daha çok şey öğretir. Test bittiğinde yanlışlarınızı not alıp ilgili konuya dönün.