Sözcükte anlam, KPSS Türkçe testinde cümlede anlamla birlikte 4-6 soru getirir. Gerçek, mecaz ve terim anlam ayrımı; deyim ve atasözlerinin bağlamdaki karşılığı; eş, yakın ve zıt anlamlı sözcükler bu bölümün çekirdeğidir.
Soruların çoğu tanım sormaz, kullanım sorar: verilen bir cümlede sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını belirlemeniz istenir. Bu yüzden sözcük listesi ezberlemek yerine bol örnek cümle üzerinde çalışmak gerekir. Deyim sorularında ise deyimin sözlük anlamı ile cümledeki işlevi arasındaki farkı görmek belirleyicidir.
Test
0doğru
0yanlış
0,00net
6 soru
SORU 01
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük terim anlamda kullanılmıştır?
Çözüm
"Formül" sözcüğü, matematikte belirli işlemleri tanımlayan teknik bir terimdir, bu yüzden terim anlamda kullanılmıştır. En güçlü çeldirici "maç"tır; ancak "maç" burada futbol karşılaşması olup gündelik anlamda da kullanılır, teknik bir açıklama vurgusu yoktur.
SORU 02
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "düşmek" sözcüğü mecaz anlamıyla kullanılmıştır?
Çözüm
A, B, D ve E seçeneklerinde sözcük gerçek anlamıyla, yani yer çekimi etkisiyle aşağı doğru hareket etme anlamında kullanılmış. C'de ise "ateşi düştü" ifadesi azalmayı anlatıyor; sözcük gerçek anlamından uzaklaşarak mecaz anlam kazanmış.
SORU 03
Aşağıdaki sözcük çiftlerinden hangisi, anlam ilişkisine göre diğerlerinden farklıdır?
Çözüm
"Ölçmek" ile "değerlendirmek" yakın anlamlı olmakla beraber eş anlamlı değildir; biri nicelik belirleme, diğeri verilen bilgiye değer biçmeyle ilgilidir. Diğer seçeneklerde doğru eş veya zıt anlamlılık vardır. En güçlü çeldirici "durgun - hareketli" seçeneği, çünkü iki durum birbirine zıttır; "ölçmek - değerlendirmek" ise aynı anlama gelmez.
SORU 04
Aşağıdaki sözcük gruplarından hangisinde verilen iki sözcük zıt anlamlı değildir?
Çözüm
"Çabuk" ve "hızlı" sözcükleri yakın anlamlıdır, zıt anlamlı değildir. En güçlü çeldirici "çabuk-hızlı"yı, hızlı düşünerek zıt kavramlı sandırabilir. Diğer seçenekler birbirinin tam karşıtı olan kavramlardır.
SORU 05
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen deyim, konuya uygun bir biçimde kullanılmıştır?
Çözüm
"Dört gözle beklemek" deyimi, bir şeyi büyük bir sabırsızlık ve heyecanla bekleme anlamındadır ve kullanılan cümlede bu anlam bağlama uygundur. En güçlü çeldirici "A" şıkkında yer alan "Söz uçar, yazı kalır" bir atasözü olsa da, soruda "deyim" kullanılmasını istediği için seçenek dışıdır.
SORU 06
"Etekleri zil çalmak" deyimi aşağıdaki cümlelerin hangisinde uygun biçimde kullanılmıştır?
Çözüm
Deyim, çok sevinmek anlamına gelir. A'da sınavı kazanma sevinciyle uyumlu biçimde kullanılmış. B'de sevinç ile ağlama çelişiyor, C yorgunluğu, D korkuyu, E öfkeyi anlatıyor; hiçbiri deyimin anlamına uymuyor. Deyim sorularında ölçüt cümlenin dilbilgisel doğruluğu değil, deyimin anlamıyla bağlamın örtüşmesidir.
