Paragraf, KPSS Türkçe testinin omurgasıdır. 30 sorunun 14-15'i bu bölümden gelir; yani tek başına sınavın sekizde birini oluşturur. Türkçe netini belirleyen şey büyük ölçüde paragrafta ne kadar hızlı ve isabetli olduğunuzdur.
Hangi soru tipleri çıkıyor?
Paragraf blokunda beş tip düzenli olarak tekrarlanır: ana düşünce, yardımcı düşünce, akışı bozan cümle, paragraf tamamlama ve anlatım tekniği. Son yıllarda metinlerin uzadığı, sorunun ise doğrudan bilgi değil çıkarım istediği görülüyor. Bu, okuma hızını ve dikkat süresini doğrudan sınayan bir faktöre dönüşmüş durumda.
Çözüm sırası
Önce soru kökünü okuyun, sonra paragrafa girin. Ne aradığınızı bilmeden okumak, aynı metni iki kez okumanıza yol açar ve sınavda bunun için süreniz yok. Ana düşünce sorularında paragrafın son cümlesi çoğu zaman belirleyicidir; yardımcı düşünce sorularında ise seçenekleri tek tek metinde arayıp işaretlemek en güvenli yöntemdir.
En sık yapılan hata
Adayların çoğu, seçenekteki bilgi doğru olduğu için onu işaretler. Oysa soru "paragrafta değinilmiştir" diyorsa, seçeneğin dünya bilgisine göre doğru olması yetmez; metinde geçmesi gerekir. Bu ayrımı oturtmak tek başına birkaç net kazandırır.
Aşağıdaki sorular bu tiplerin hepsini kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Süre tutarak çözün: paragraf başına hedefiniz 60-70 saniye olmalı.
Test
0doğru
0yanlış
0,00net
3 soru
SORU 01
Göçmen kuşların binlerce kilometrelik yolculuklarında şaşmaz bir yön duygusu sergilemesi uzun süre gizemini korudu. Araştırmalar bu becerinin tek bir mekanizmaya değil, birbirini destekleyen birkaç sisteme dayandığını gösteriyor: gündüz güneşin konumu, gece yıldızların dizilimi, bulutlu havalarda ise Dünya'nın manyetik alanı. Bir sistem devre dışı kaldığında kuşlar diğerine geçiyor. Yani ortada tek bir pusula değil, koşullara göre sıraya giren bir pusulalar dizisi var.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
Parçanın son cümlesi ana düşünceyi doğrudan veriyor: tek bir pusula değil, koşullara göre devreye giren bir pusulalar dizisi. B seçeneği bunu karşılıyor. En güçlü çeldirici A; doğru bir bilgi ama parçanın bütününü değil, örneklerden yalnızca birini yansıtıyor. Ana düşünce sorularında bir ayrıntının doğru olması yeterli değildir, parçanın tamamını kapsaması gerekir.
SORU 02
Kâğıdın ucuzlaması, yazılı kültürü yalnızca yaygınlaştırmakla kalmadı; yazma alışkanlığının kendisini de değiştirdi. Pahalı parşömen döneminde yazmak, önce zihinde tamamlanmış bir metnin temize çekilmesiydi; silmek ve yeniden yazmak lüks sayılırdı. Kâğıt bollaştığında taslak kavramı doğdu. Artık düşünmek ile yazmak ayrı aşamalar olmaktan çıktı, yazarak düşünmek mümkün hâle geldi.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Çözüm
A, B, C ve E seçeneklerinin karşılığı parçada açıkça yer alıyor. Kâğıdın nerede üretildiğine dair hiçbir bilgi verilmemiş, yalnızca ucuzlamasının sonuçları anlatılmış. Bu soru tipinde seçeneğin dünya bilgisine göre doğru olması yetmez; metinde geçmesi gerekir.
SORU 03
(I) Antik dünyada haritalar bugünkü gibi ölçekli çizimler değil, çoğunlukla bir anlatıya eşlik eden şemalardı. (II) Bir yerin haritada kapladığı alan, gerçek büyüklüğünü değil, çizen toplum için taşıdığı önemi gösterirdi. (III) Bu yüzden kutsal sayılan şehirler abartılı biçimde büyük çizilirdi. (IV) Günümüzde uydu görüntüleri sayesinde santimetre hassasiyetinde ölçüm yapılabiliyor. (V) Haritayı okumak, o toplumun neye değer verdiğini okumak anlamına gelirdi.
Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
Çözüm
Parça baştan sona antik dünyanın harita anlayışını anlatıyor ve V. cümleyle bu düşünceyi bağlıyor. IV. cümle ise günümüz ölçüm teknolojisinden söz ederek konuyu kopartıyor; çıkarıldığında anlam bütünlüğü bozulmuyor, aksine güçleniyor. Akışı bozan cümle sorularında ölçüt cümlenin yanlış olması değil, parçanın odağının dışına düşmesidir.
