KPSS Temel Hak ve Hürriyetler konusundan çözümlü test. Tamamı özgün, her sorunun ayrıntılı çözümü var.
0doğru
0yanlış
0,00net
22:00kalan
SORU 01
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm
Doğru cevap B seçeneğidir, çünkü Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler, yalnızca Anayasa'da belirtilen sebeplere dayanılarak, özlerine dokunulmaksızın sınırlandırılabilir. En güçlü çeldirici olan A seçeneği yanlıştır; çünkü sınırlandırma yetkisi kanunla düzenlenir, Cumhurbaşkanı tek başına sınır koyamaz.
SORU 02
Anayasa'nın olağanüstü hâl hükümlerine göre, aşağıdakilerden hangisi olağanüstü hâl dönemlerinde temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasıyla ilgili olarak yanlıştır?
Çözüm
D seçeneği yanlıştır; çünkü ceza yargılaması yapılmaksızın kimse hakkında hüküm verilemez. Olağanüstü hâllerde bile temel hukuk ilkeleri geçerliliğini korur. En güçlü çeldirici olan A seçeneği ise doğrudur; çünkü bazı haklar, belirli ölçüde askıya alınabilir.
SORU 03
Aşağıdakilerden hangisi temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında göz önünde bulundurulması gereken esaslardan biri değildir?
Çözüm
Doğru cevap E seçeneğidir; çünkü yasama organının mutlak takdir yetkisiyle sınırlama Anayasa'ya aykırıdır. Sınırlama, anayasada öngörülen sebep ve ölçütlere uygun şekilde yapılmalıdır. En güçlü çeldirici olan C seçeneği yanlıştır; çünkü orantılılık ilkesi sınırlamanın zorunlu bir unsurudur.
SORU 04
Anayasa'nın 15. maddesine göre, olağanüstü hâl döneminde temel hak ve hürriyetlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm
Doğru cevap D seçeneğidir; çünkü olağanüstü hâllerde dahi yaşama hakkı mutlak şekilde korunur ve sınırlandırılamaz. En güçlü çeldirici A ise doğrudur; çünkü ölüm cezası olağanüstü hâllerde de verilemez.
SORU 05
Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm
Doğru cevap D seçeneğidir. Sınırlamalar, Anayasa'nın öngördüğü gerekçeler dışında herhangi bir nedenle yapılamaz. En güçlü çeldirici C seçeneğidir fakat sadece kanunla sınırlama yapılabildiği için bu seçenek doğrudur.
SORU 06
Aşağıdakilerden hangisi olağanüstü hâllerde temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasıyla ilgili söylenemez?
Çözüm
Doğru cevap C seçeneğidir. Olağanüstü hâllerde işkence yasağı kaldırılamaz; bu yasak mutlak bir haktır. En güçlü çeldirici E seçeneğidir; fakat alınan tedbirlerin gereklilik ölçüsünde olması anayasal zorunluluktur.
SORU 07
Aşağıdakilerden hangisi, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasının genel esaslarından biri değildir?
Çözüm
Doğru cevap C seçeneğidir. Temel hak ve hürriyetlerin keyfi olarak yürütme organı tarafından sınırlandırılması mümkün değildir. Sınırlama anayasal esaslara ve ölçütlere uygun yapılmalıdır. En güçlü çeldirici A seçeneğidir fakat ölçülülük ilkesi sınırlama rejiminin temel unsurlarındandır.
SORU 08
Olağanüstü hâl sırasında temel hak ve hürriyetlerle ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi, Anayasa'nın 15. maddesi uyarınca hiçbir şekilde mümkün değildir?
Çözüm
Doğru cevap A seçeneğidir. İşkence ve eziyet yasağı, olağanüstü hâl dönemi de dahil olmak üzere hiçbir şekilde askıya alınamaz. Diğer seçeneklerde yer alan haklar ise belirli ölçüde sınırlandırılabilir. En güçlü çeldirici E seçeneğidir; fakat basın özgürlüğü olağanüstü hâllerde sınırlandırılabilir.
SORU 09
1982 Anayasası'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm
13. maddeye göre temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın, yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir; sınırlamalar Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. 104. madde temel hakların kararname ile düzenlenmesini açıkça yasakladığından E yanlıştır.
SORU 10
1982 Anayasası'nın 15. maddesine göre savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde dahi dokunulamayacak çekirdek haklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm
15. maddeye göre olağanüstü hâllerde dahi kişinin yaşama hakkına (savaş hukukuna uygun fiiller sonucu ölümler dışında), maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz. A, B, D ve E bu dönemlerde durumun gerektirdiği ölçüde durdurulabilen haklardır.
SORU 11
Devletten olumlu bir edim, bir hizmet isteme yetkisi veren ve "pozitif statü hakları" olarak adlandırılan haklara aşağıdakilerden hangisi örnektir?
Çözüm
Pozitif statü hakları, devletin bir hizmet sunmasını gerektiren sosyal ve ekonomik haklardır; sosyal güvenlik, eğitim ve sağlık hakkı bunların başında gelir. Konut dokunulmazlığı ve düşünce hürriyeti devletin karışmamasını gerektiren negatif statü (kişi) haklarıdır; seçme-seçilme ve dilekçe hakkı ise bireyin yönetime katılmasını sağlayan aktif statü (siyasi) haklarıdır.
SORU 12
1982 Anayasası'nın sistematiğine göre dilekçe hakkı aşağıdaki bölümlerden hangisinde düzenlenmiştir?
Çözüm
Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı Anayasa'nın 74. maddesinde, "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenmiştir; aynı bölümde vatandaşlık, seçme-seçilme ve kamu hizmetine girme hakları da yer alır. A en güçlü çeldiricidir çünkü dilekçe bireysel bir başvuru gibi görünür; ancak Anayasa koyucu bu hakkı yönetime katılma hakları arasında saymıştır.
SORU 13
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm
Anayasa'nın 74. maddesine göre TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler; Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. Kurum yargı kararlarını denetleyemez ve verdiği kararlar tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir. Bu nedenle A, C, D ve E yanlıştır.
SORU 14
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda "Kişinin Hakları ve Ödevleri" bölümünde düzenlenen haklardan biridir?
Çözüm
Konut dokunulmazlığı, kişinin dokunulmazlığı, özel hayatın gizliliği, haberleşme hürriyeti gibi haklar Anayasa'nın "Kişinin Hakları ve Ödevleri" bölümünde yer alan negatif statü haklarıdır. Eğitim, sosyal güvenlik ve çalışma hakkı "Sosyal ve Ekonomik Haklar" bölümünde, seçme ve seçilme hakkı ise "Siyasi Haklar" bölümünde düzenlenmiştir.
SORU 15
1982 Anayasası'na göre temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması ilkesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm
14. maddeye göre Anayasa'daki hak ve hürriyetlerden hiçbiri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz. Yabancıların hakları ancak kanunla sınırlanabilir (B yanlış); savaşta bile çekirdek haklara dokunulamaz (C yanlış); yaptırım kanunla düzenlenir (D yanlış); yasak tüm hakları kapsar (E yanlış).
SORU 16
I. Sınırlamanın ancak kanunla yapılması
II. Sınırlamanın hakkın özüne dokunmaması
III. Sınırlamanın ölçülülük ilkesine aykırı olmaması
IV. Sınırlamanın yalnızca Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılması
Bu ilkelerden hangileri 1982 Anayasası'nın 13. maddesinde temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması için öngörülen güvencelerdendir?
Çözüm
13. maddeye göre temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın, yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir; sınırlama Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. I, II ve III bu güvencelerdir; doğru cevap C'dir. IV. öncül yanlıştır, sınırlama kararnameyle yapılamaz.
SORU 17
1982 Anayasası'nın 15. maddesine göre savaş, seferberlik ve olağanüstü hâllerde dahi dokunulamayacak "çekirdek haklar" arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Çözüm
15. maddenin ikinci fıkrası savaş hukukuna uygun fiiller sonucu ölüm dışında yaşama hakkını, maddi ve manevi bütünlüğü, din ve vicdan kanaatlerini açıklamaya zorlanamamayı, suç ve cezaların geriye yürümezliğini ve masumiyet karinesini olağanüstü dönemlerde bile korur. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı (E) bu çekirdek haklar arasında değildir; olağanüstü hâlde kullanımı durdurulabilir. Doğru cevap E'dir.
SORU 18
Kişiyi devlete ve topluma karşı koruyan, devletin karışmamasını gerektiren ve "negatif statü hakları" olarak adlandırılan haklara aşağıdakilerden hangisi örnektir?
Çözüm
Negatif statü hakları (koruyucu haklar) devletin bireyin alanına müdahale etmemesini gerektiren kişi haklarıdır; konut dokunulmazlığı bu gruptadır, doğru cevap C'dir. Sosyal güvenlik (A) ve sağlık hizmetleri (D) devletten olumlu edim isteyen pozitif statü hakları; seçme-seçilme (B) ve kamu hizmetine girme (E) ise yönetime katılmayı sağlayan aktif statü (siyasi) haklarıdır.
SORU 19
1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenmiştir?
Çözüm
Anayasa'nın dördüncü bölümü olan Siyasi Haklar ve Ödevler; vatandaşlık, seçme-seçilme, parti kurma, kamu hizmetine girme, vatan hizmeti, vergi ödevi ve dilekçe hakkını kapsar. Vergi ödevi (md. 73) bu bölümdedir; doğru cevap A'dır. Eğitim (B) ve çalışma hakkı (C) sosyal ve ekonomik haklar, haberleşme hürriyeti (D) ve mülkiyet hakkı (E) ise kişi hakları bölümündedir.
SORU 20
1982 Anayasası'nın 74. maddesinde düzenlenen dilekçe hakkıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm
74. maddeye göre vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye'de ikamet eden yabancılar, kendileriyle veya kamuyla ilgili dilek ve şikâyetleri için yetkili makamlara ve TBMM'ye yazıyla başvurabilir; doğru cevap C'dir. Hak yalnızca vatandaşlara özgü değildir (A), yalnızca TBMM'ye verilmez (B), siyasi haklar bölümündedir (D) ve aynı maddede düzenlenen Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlıdır (E).
Bu test, KPSS sınavının Vatandaşlık dersindeki Temel Hak ve Hürriyetler konusundan 20 soru içerir. Bu konu sınavda ortalama 2 soruyla temsil edilir, yani testi bitirdiğinizde konunun sınavdaki payının birkaç katı kadar soru çözmüş olacaksınız.
KPSS sınavında yanlış cevaplar doğruları götürür. Bu yüzden testi çözerken emin olmadığınız soruları işaretlemeden önce en az bir iki şıkkı eleyip eleyemediğinize bakın; eleyebiliyorsanız işaretlemek matematiksel olarak kârlıdır, hiçbir fikriniz yoksa boş bırakmak daha güvenlidir.
Testi nasıl çözmelisiniz
Soruları süre tutarak çözün; sınavda soru başına düşen süreyi bilmek, doğru cevabı bilmek kadar belirleyicidir. Her sorunun altında çözümü var, ama cevabı işaretlemeden çözüme bakmayın: yanlış yaptığınız soru, doğru yaptığınızdan daha çok şey öğretir. Test bittiğinde yanlışlarınızı not alıp ilgili konuya dönün.